Hệ thống ngân hàng châu Âu : Tâm điểm lo lắng

Ngày 11/6, sau khi Thủ tướng Tây Ban Nha Mariano Rajoy xác định gói cứu trợ 100 tỷ euro của Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) là dành để cứu trợ ngân hàng. Dư luận cho rằng, con bệnh chính của khủng hoảng nợ công châu Âu là hệ thống ngân hàng yếu kém, nên các biện cắt giảm ngân sách hay thắt lưng buộc bụng không phải là liều thuốc chữa căn bệnh này.

Tây Ban Nha (TBN) là nước thứ 4 trong eurozone (sau Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha) phải nhận trợ giúp tài chính từ khi cuộc khủng hoảng nợ công xảy ra 2 năm trước. Thỏa thuận cứu trợ đánh dấu một sự nhượng bộ của TBN, vì Madrid trước đây kiên quyết từ chối trợ giúp từ bên ngoài.

100 tỷ euro chưa thấm vào đâu

Mặc dù các Bộ trưởng Tài chính Eurozone bày tỏ kỳ vọng TBN sẽ vượt qua khó khăn với quyết tâm tái cấu trúc ngân hàng, nhưng nhiều ý kiến cho rằng, 100 tỷ euro chỉ có tác dụng ngăn chặn sự đóng băng trong ngắn hạn của hệ thống tài chính châu Âu và sẽ tác động rất hạn chế đến nền kinh tế ốm yếu của nước này. Một số chuyên gia dự đoán, để ngăn chặn sự đổ vỡ của các ngân hàng TBN, số tiền Eurozone phải bỏ ra phải lớn hơn nhiều so với con số 100 tỷ euro vì "con bệnh" của hệ thống tài chính TBN bắt đầu từ những năm 1990.

Người dân châu Âu rất quan tâm về gói cứu trợ 100 tỷ euro cho ngân hàng Tây Ban Nha...

Điểm mới trong gói cứu trợ là TBN không cần tuân thủ các yêu cầu bắt buộc phải thắt lưng buộc bụng hoặc tái cấu trúc kinh tế như các nước đã nhận gói cứu trợ trước đó. Các điều kiện chỉ áp dụng với hệ thống ngân hàng. Giới phân tích cho rằng, bài học về những bất ổn xã hội đang gia tăng tại Hy Lạp sau khi quốc gia này chấp nhận các điều kiện ngặt nghèo về cắt giảm chi tiêu công để được nhận cứu trợ đã giúp TBN “dễ thở” hơn khi không bị ép buộc. Thậm chí, các nhà cứu trợ còn gia hạn cho TBN thêm một năm nữa để hạ mức thâm hụt ngân sách xuống dưới giới hạn 3% GDP theo quy định của EU.

Cái kim trong bọc lâu ngày

Nhiều ngân hàng châu Âu đã quá phụ thuộc vào tiền vay mượn để tồn tại. Theo New York Times, trong khi hệ thống ngân hàng TBN đang gánh khoản nợ xấu hàng trăm tỷ euro - kết quả của đổ vỡ thi trường bất động sản kéo theo suy thoái, thì các ngân hàng Italia, một nền kinh tế lớn hơn TBN cũng chẳng khá hơn gì. Hầu hết các ngân hàng nước này đang sống lay lắt nhờ tiền vay mượn.

Ước tính hệ thống ngân hàng châu Âu đã vay mượn khoảng 1.300 tỷ euro từ các ngân hàng nước ngoài và các quỹ tiền tệ quốc tế nên luôn trong tình trạng nợ và thiếu tiền. Đầu tiên là hệ thống ngân hàng Ireland, giờ đến hệ thống ngân hàng TBN. Giới phân tích nhận định, trong những tháng tới, hệ thống ngân hàng Italia có thể sẽ là nạn nhân tiếp theo.

...Nhiều người còn hoài nghi về hiệu quả của gói cứu trợ này

Tháng trước, Tổ chức xếp hạng tín dụng Moody đã cảnh báo hệ thống ngân hàng Italia đã “vung tay quá trán” và hạ mức tín nhiệm 26 ngân hàng Italia, trong đó có 2 ngân hàng lớn nhất nước này là UniCredit và Intesa Sanpaolo. Đó là chưa kể đến trường hợp nếu Hy Lạp rời eurozone, hệ thống ngân hàng châu Âu sẽ còn gánh chịu nhiều tổn thất với các khoản đã trót cho Athens vay trước đó. Theo tính toán của các chuyên gia kinh tế, hệ thống ngân hàng Pháp và Đức chịu thiệt nhiều nhất và có thể mất lần lượt 20 tỷ euro và 4,5 tỷ euro. Hành động cứu TBN tuần qua được xem như là bước hoãn binh để lãnh đạo Eurozone có thời gian tìm cách cứu châu lục này.

Hơn lúc nào hết, việc tìm ra một giải pháp giám sát tài chính và cải tổ hệ thống ngân hàng trở nên cấp thiết đối với lãnh đạo Eurozone sau một thời gian hành động một cách chắp vá. Nói như Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế Christine Lagarde: “Hệ thống ngân hàng châu Âu đang là tâm điểm lo lắng của chúng tôi”.

Nam Hải (Tổng hợp)