Xe buýt, đừng để lỡ cơ hội

Trong khi dự thảo đề án “hạn chế phương tiện cá nhân tham gia giao thông ở các đô thị lớn” vừa được đưa ra thảo luận thì thành phố Hà Nội công bố một con số mà trong trường hợp tất cả các giải pháp của đề án nói trên được áp dụng cũng khó đạt được mức giảm cao như thế.

Cụ thể là: 8 tháng đầu năm, phương tiện giao thông đăng ký mới giảm một nửa so với cùng kỳ, trong đó ô-tô giảm 67%, xe máy giảm 47%. Chuyện này liên quan gì đến xe buýt?

“Lịch sử” phát triển xe buýt của Thủ đô luôn có mối tương quan với việc tăng giảm phương tiện cá nhân, theo quy tắc tỉ lệ nghịch. Được hình thành vào những năm 1960, xe buýt phát triển đỉnh cao là năm 1980, đáp ứng được 20 -25% nhu cầu đi lại (còn lại chủ yếu đi xe đạp). Thời kỳ 1990-2000, xe máy “bùng nổ” thì xe buýt tàn lụi về gần số 0. Từ năm 2001, xe buýt hồi sinh, nhưng đến khoảng 2005 thì chững lại, do xe cá nhân tiếp tục gia tăng, giới hạn cơ sở hạ tầng khu vực nội thành bão hòa, nếu tiếp tục phát triển sẽ gây ùn tắc giao thông, dù biết rằng mức đáp ứng nhu cầu đi lại của xe buýt vẫn thấp, dưới 10%. Hà Nội đã khẳng định xe buýt vẫn là loại phương tiện chủ lực trong nhiều năm tới, quyết tâm phấn đấu đến năm 2015 đáp ứng 15-20% và đến năm 2020 đáp ứng 25% nhu cầu đi lại của người dân.

Hiện tượng giảm sút mạnh số lượng xe đăng ký mới ở Hà Nội phản ánh một thực trạng chung là tình hình kinh tế khó khăn, sức mua giảm, các cơ quan, doanh nghiệp và nhiều gia đình hạn chế mua sắm và chi tiêu, đây là nguyên nhân chính. Bên cạnh đó, có sự tác động nhất định từ các biện pháp như tăng phí trước bạ, siết chặt điều kiện nhập khẩu ô-tô con, cấm trông giữ xe tại 268 tuyến phố, hạn chế thời gian và phạm vi hoạt động của một số loại ô-tô vào giờ cao điểm. Mặt khác, quyết tâm cao, thái độ kiên trì nhất quán của ngành GTVT, của lãnh đạo thành phố Hà Nội trong việc thực hiện các biện pháp hạn chế xe cá nhân tiếp theo dường như là một yếu tố buộc người có ý định mua sắm phương tiện mới phải cân nhắc...

Tuy nhiên, ở góc độ giao thông đô thị, bất kể do nguyên nhân nào, thì việc giảm phương tiện, nhất là phương tiện cá nhân bao giờ cũng là cơ hội để xe buýt tăng sức thu hút và phát triển, không thể để lỡ. Do đó, vấn đề tăng giá cước xe buýt cần hết sức cân nhắc, tốt nhất là không nên tăng.

Đặc biệt là phải tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ như chạy đúng giờ, đón đúng bến, bảo đảm an toàn cho khách, thái độ phục vụ hòa nhã. Các vấn đề khác như cải tạo cơ sở hạ tầng, hợp lý hóa mạng lưới buýt nội đô cũng như buýt kế cận và nâng cao năng lực điều hành, cần tiếp tục thực hiện khẩn trương hơn. Nhà nước cũng như thành phố nên có thêm cơ chế thúc đẩy các doanh nghiệp thực hiện việc tranh thủ cơ hội nói trên.

Quang Tuấn