Đầu tư công cho tam nông: Dàn trải, thiếu hiệu quả

Khẳng định đầu tư công cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân tăng nhanh trong thời gian qua, song báo cáo giám sát của Ủy ban TVQH cũng cho thấy còn tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài, hiệu quả sử dụng vốn không cao.

Thống kê cho thấy, giai đoạn 2006 - 2011, tổng vốn đầu tư công cho tam nông từ nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) và trái phiếu Chính phủ là hơn 432 nghìn tỷ đồng, bằng gần 50% tổng vốn đầu tư phát triển nguồn NSNN và trái phiếu Chính phủ.

Ngoài ra, trong giai đoạn này, tổng giá trị hiệp định về ODA đã được ký kết là hơn 26,897 tỷ USD, chiếm trên 94% là nguồn vốn vay ưu đãi, trong đó vốn đầu tư dành cho nông nghiệp, thủy lợi, lâm nghiệp, thủy sản phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn, giảm nghèo là 3,833 tỷ USD. Dư nợ cho vay theo cơ chế tín dụng thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn cũng tăng trưởng qua các năm với tốc độ tăng bình quân 24%/năm.

Dự án hồ chứa nước Sông Móng (Bình Thuận) là một ví dụ điển hình về tình trạng đầu tư dàn trải, hiệu quả không cao. Ảnh: danviet.vn

Cơ sở hạ tầng cho nông nghiệp, nông thôn được đầu tư lớn. Đến nay, tổng năng lực tưới thiết kế của hệ thống thủy lợi đạt khoảng 3,45 triệu ha đất canh tác. Các công trình thủy lợi còn đáp ứng mục tiêu ngăn mặn cho 0,87 triệu ha, cải tạo chua phèn 1,6 triệu ha, duy trì cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất công nghiệp trên 5,650 tỷ m3/năm. Đến năm 2011, đã có 99,8% số xã và 95,5% số thôn có điện.

Tuy nhiên, như trên đã nói, dù vốn đầu tư cho tam nông tăng cao, song vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém trong đầu tư công cho tam nông. Báo cáo giám sát của Ủy ban TVQH khẳng định còn tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài, hiệu quả sử dụng vốn không cao. Dự án hồ chứa nước Sông Móng (Bình Thuận) là một ví dụ điển hình.

Cụ thể, dự án có tổng mức đầu tư hơn 207 tỷ đồng, tưới cho 4.670ha đất canh tác nông nghiệp và điều tiết lũ cho hạ du và vùng phụ cận. Dự án được bố trí vốn trái phiếu Chính phủ năm 2008, 2009 là 133,3 tỷ đồng (còn thiếu hơn 74 tỷ). Từ năm 2010 đến nay, do không được tiếp tục bố trí vốn trái phiếu Chính phủ nên dù hệ thống kênh đang thi công dở dang làm nhà thầu phải tạm dừng...

“Rừng” văn bản gây khó cho thực hiện

Thống nhất rằng đầu tư cho tam nông ngày càng tăng lên cả về tổng vốn đầu tư, về lĩnh vực đầu tư và mức đầu tư, đại biểu Nguyễn Thị Thanh (Ninh Bình) vẫn cho rằng so với yêu cầu của nông nghiệp, nông dân và nông thôn thì chưa tương xứng, cơ cấu đầu tư chưa phù hợp, nguồn vốn đầu tư chưa cân đối giữa các lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn.

Đại biểu Trần Văn Tấn (Tiền Giang) lại quan tâm đến những bất hợp lý trong quá trình triển khai thực hiện chính sách. Văn bản hướng dẫn chậm, việc thi hành cũng chậm. Đại biểu dẫn ví dụ về chủ trương thu mua lúa tạm trữ vừa qua chỉ được triển khai khi người dân đã bán hết lúa. Cũng dành sự quan tâm về hệ thống văn bản pháp luật về đầu tư công, đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) cho biết: trong 10 năm qua, hệ thống văn bản, pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn được ban hành tương đối đầy đủ và có thể nói rất nhiều trong vòng 10 năm, đặc biệt là trong giai đoạn 2006 - 2010.

Bên cạnh các nghị quyết của Đảng, Quốc hội, riêng Chính phủ đã ban hành tới 237 văn bản bao gồm 8 nghị quyết, 43 nghị định, 134 quyết định, 38 thông tư liên tịch và 14 quyết định của các bộ, cơ quan ngang bộ. Với một rừng văn bản chính sách như vậy, sự trùng lặp không đồng nhất dễ xảy ra gây khó khăn cho công tác thực hiện. “Liên quan đến xây dựng nhà ở cho người dân vùng ngập lũ Đồng bằng sông Cửu Long có tới 5 quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Việc thực hiện xây dựng chương trình nước sạch nông thôn liên quan tới nguồn vốn ở 5 chương trình và quyết định khác nhau” - đại biểu nhấn mạnh.

Ngân Anh