Thị trường viễn thông Việt Nam: Kịch bản nào?

Những lo ngại về độc quyền trong lĩnh vực viễn thông trở thành tâm điểm tại buổi Tọa đàm “Kịch bản nào cho thị trường viễn thông Việt Nam”, do câu lạc bộ Nhà báo CNTT VN tổ chức chiều 12/9.

Liệu VN có quay lại thời viễn thông độc quyền?

Đây là những lo lắng chung của nhiều nhà quản lý, nhà mạng tại buổi Tọa đàm do những xáo trộn và một số động thái tiêu cực trên thị trường viễn thông gần đây.

Hiện đang có một số dịch vụ viễn thông có nguy cơ quay trở lại thời độc quyền. Điển hình như thị trường thuê kênh truyền dẫn, trước có 3 doanh nghiệp có khả năng truyền dẫn trên toàn quốc cùng tham gia cạnh tranh, song sau khi EVN Telecom sáp nhập vào Viettel thì thị trường quay trở lại con số 2 doanh nghiệp thống lĩnh gồm VNPT và Viettel. Gần đây, một số doanh nghiệp viễn thông cũng cho rằng VNPT và Viettel hợp tác để tăng cước thuê kênh.

VNPT đề xuất sáp nhập MobiFone - VinaPhone nhưng các chuyên gia kinh tế cho rằng, đây là tín hiệu không tốt trong cải cách doanh nghiệp

Chia sẻ về vấn đề này, ông Phạm Hồng Hải, Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ TT&TT cho biết, hiện có khá nhiều doanh nghiệp được cấp phép cung cấp dịch vụ thuê kênh truyền dẫn. Các doanh nghiệp như FPT, Hanoi Telecom, VTC... đều có tuyến truyền dẫn đường dài, hoàn toàn có thể cho thuê kênh đường dài, nhưng mạng nội hạt, nội tỉnh vẫn còn cần phải đầu tư mạnh hơn nữa mới có đủ năng lực tương đương để tham gia cuộc cạnh tranh.

Ông Hải cũng cho biết thêm: Sau khi có thông tin từ báo chí đưa ra, Cục Viễn thông đã họp với các doanh nghiệp liên quan dịch vụ thuê kênh, yêu cầu VNPT, Viettel đàm phán lại với các doanh nghiệp hiện đang thuê kênh. Đến nay đã có nhiều thỏa thuận được tiến hành, một số nội dung thỏa thuận chưa kết thúc, chủ yếu là về thời gian áp dụng chứ không phải mức cước thuê kênh. Dẫu sao thì trong môi trường kinh doanh như hiện nay, rất cần có những biện pháp quản lý quyết liệt hơn, đồng thời tạo điều kiện đầu tư hạ tầng tốt hơn để hình thành thị trường như mong muốn là có 3 - 4 doanh nghiệp tương đương nhau cùng cạnh tranh.

Giám đốc Công ty Luật TNHH Quốc tế Ban Mai Việt Nam Trần Mạnh Hùng cũng cho rằng: Việc tập trung kinh tế vào 1 - 2 “nhà mạng” vô cùng nguy hiểm. Nếu chỉ tập trung quyền lực, tập trung kinh tế vào 2 “nhà mạng” lớn để các “nhà mạng” nhỏ chết dần thì không phải kịch bản tốt cho thị trường viễn thông.

Đồng quan điểm, bà Trịnh Minh Châu, Tổng Giám đốc Vietnamobile lưu ý, khi tập trung vào 2 - 3 doanh nghiệp, nếu có chuyển biến và không có chính sách quản lý tốt thì sẽ dễ bị lũng đoạn thị trường.

Không thể sáp nhập MobiFone - VinaPhone

Cũng tại buổi Tọa đàm, đề xuất phương án sáp nhập VinaPhone và MobiFone của VNPT lên các cơ quan chức năng cũng nhận được sự quan tâm của các chuyên gia kinh tế và báo giới. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng đây là tín hiệu không tốt trong cải cách doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, TS.Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, viễn thông Việt Nam phát triển tốt trong 2 năm qua nhờ 3 điều kiện là thay đổi cách thức quản lý Nhà nước, phần nào tách bạch được quản lý Nhà nước và chủ sở hữu Nhà nước (làm từ những năm 90); tạo môi trường cạnh tranh hơn và lựa chọn khuyến khích công nghệ tiên tiến. Thế nhưng, hiện nay cấu trúc thị trường viễn thông đang “có vấn đề”. Đặc biệt, Bộ TT&TT cần đưa ra thông điệp rõ ràng về việc có sáp nhập hay không VinaPhone - MobiFone. Ông Võ Trí Thành đưa ra lý do để không thể quyết định cho sáp nhập VinaPhone - MobiFone. Thứ nhất, cần phải xem xét lại vấn đề pháp lý trong Luật Cạnh tranh. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay thì việc cho sáp nhập 2 mạng di động này là tín hiệu không tốt trong cải cách doanh nghiệp.

Chia sẻ về vấn đề này, Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ TT&TT) Phạm Hồng Hải cho biết, hiện Cục Viễn thông đang được Bộ TT&TT giao xem xét đề xuất của VNPT. Cục cũng đang nghiên cứu, phân tích xem việc tách, nhập của hai mạng này tác động thế nào đến toàn bộ thị trường, liệu có đảm bảo duy trì cạnh tranh lành mạnh.

Việc nhập hay tách hai mạng di động này đều có ưu và nhược điểm nếu xét lại bức tranh kinh doanh hiện nay của VNPT. Tuy nhiên, việc tách hay nhập hai mạng di động VinaPhone - MobiFone cần có chính sách đi kèm để đảm bảo cạnh tranh lành mạnh. Bộ TT&TT đang tổ chức nghiên cứu việc tách hay nhập hai mạng này và hiện chưa có quyết định cuối cùng. Tuy nhiên, quan điểm của chúng tôi là phải duy trì ít nhất 3 doanh nghiệp tương đương nhau trên thị trường. Từ giờ đến cuối năm, Bộ TT&TT sẽ có kết luận chính thức về việc tách hay nhập hai mạng MobiFone  - VinaPhone và sẽ có công bố công khai, minh bạch.

Lâm Anh