Nguyễn Ái Quốc Hoạt động Cách mạng ở Thái Lan và Lào

Cập nhật, 08:54, Thứ Năm, 31/01/2013 (GMT+7)

Cuộc đời hoạt động Cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến nhiều nước, trong đó có Thái Lan và Lào. Sau một thời gian làm việc trong Quốc tế Cộng sản ở Liên Xô, giữa năm 1928, nhận được Chỉ thị của Quốc tế Cộng sản điều động về nhận công tác ở Đông Dương, đầu tháng 6 Nguyễn Ái Quốc đã qua Đức, Thụy Sỹ, Italia và từ cảng Napoli đáp tàu của Nhật Bản đi Xiêm (từ năm 1938 gọi là Thái Lan) để tránh sự theo dõi của mật thám nước ngoài. Đến Xiêm vào tháng 7 với thẻ nhập cảnh mang tên Nguyễn Lai. Người đi trên tàu biển chở khách và cập cảng tại Thủ đô Băng Cốc của Thái Lan. Ở đây, Người mang tên Thầu Chín và còn có bí danh Ông Thọ, Nam Sơn. Người đã đến Bản Đông, huyện Phi Chit (miền Trung Thái Lan), sau đó lên Udon.   

Bác Hồ  và Tổng Bí thư Cayxỏn Phômvihản
Bác Hồ và Tổng Bí thư Cayxỏn Phômvihản
Tại đây, Người mở nhiều lớp huấn luyện cán bộ, tuyên truyền giáo dục tinh thần yêu nước trong Việt kiều, đổi tên tờ báo “Đồng Thanh” (của Hội thân ái) thành tờ báo “Thân Ái” làm cơ quan tuyên truyền cách mạng của Việt kiều... Nguyễn Ái Quốc hoạt động tại Xiêm đến tháng 11/1929, sau đó trở về Trung Quốc chuẩn bị cho Hội nghị thống nhất các tổ chức cộng sản Việt Nam. Người tổ chức xây dựng lực lượng cách mạng trong Việt kiều yêu nước tại Xiêm, tuyên truyền và huấn luyện cho Việt kiều, đồng thời móc nối một số thanh thiếu niên Việt Nam sang Thái Lan hoạt động.

Thái Lan là một trong những nước có nhiều khu di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhất thế giới. Những bảo tàng này thể hiện tấm lòng kính yêu của người dân nước bạn đối với Người và từ đó củng cố thêm tình đoàn kết hữu nghị của Việt Nam với bạn bè quốc tế và đặc biệt là với các nước láng giềng. Năm 2003, bà con Việt kiều ở Thái Lan đã đóng góp tiền của, được sự đồng ý của chính quyền địa phương, khôi phục Khu di tích về Bác Hồ. Trên nền nhà cũ của Trại Cưa, ngôi nhà chính, nhà chứa thóc, cùng những đồ dừng mộc mạc (giường ngủ, bàn ghế, chum vại đựng nước...), chuồng trại chăn nuôi gia cầm... được dựng lại bằng gỗ, tre, nứa giống như thời gian Bác hoạt động tại đây.

Đặc biệt, phía sau khu nhà được trồng rất nhiều tre, tre xanh tốt um tùm, khiến ai nhìn vào cũng cảm thấy như đất Việt thân yêu và hình bóng Bác đang hiện hữu. Bên cạnh khu nhà chính, bà con Việt kiều đã dựng thêm một ngôi nhà Hội trường đa năng để đặt bàn thờ Người và trưng bày tóm tắt hoạt động của Người, trong đó đặt trang trọng tấm ảnh Bác với đôi mắt sáng và chòm râu bạc.

Sau khi ở Trại Cưa, Người đến Bản Mạy (Làng Mới) thuộc tỉnh Nakhon Phanom (Đông Bắc Thái Lan).Đến đây, Thầu Chín đã khuyên nhân dân xây dựng nhà Hợp tác để mọi người có thể sinh hoạt, tụ họp. Khu nhà Hợp tác được xây dựng khá khang trang, sạch sẽ, sân bếp, vườn cây... Nhờ đó, nơi đây đã trở thành điểm tụ họp thường xuyên của rất nhiều người Thái gốc Việt. Trong thời gian ở đây, Người tích cực học tiếng Thái và tổ chức các lớp học tiếng Việt cho trẻ em. Người cũng tham gia các buổi cúng tế của người Việt ở đền Đức thánh Trần và luôn nhắc nhở mọi người về tinh thần yêu nước, ý thức chống giặc ngoại xâm để bảo vệ dân tộc. Nhờ đó, tuy sống trên đất Thái nhưng những người gốc Việt nơi đây luôn đoàn kết, gắn bó khiến Bản Mạy trở thành một cộng đồng dân cư bền chặt ấm cúng. 

Một hoạt động tích cực của Người trong thời gian ở đây là khuyên mọi người phải biết tôn trọng phong tục, tập quán của người bản địa, đoàn kết và luôn nêu cao tinh thần tương trợ giúp đỡ những người nơi đây. Bởi vậy, về sau có nhiều người Thái đến Bản Mạy sinh sống khiến nơi đây trở thành cộng đồng dân cư chung của hai nước Việt Nam và Thái Lan. 

Ngoài 2 địa điểm chính nói trên trong 16 tháng ở Thái Lan, Thầu Chín đã cùng một vài cán bộ cốt cán đi khắp các tỉnh có Việt Kiều sinh sống ở Đông Bắc Thái Lan để tuyên truyền cách mạng. Nếu trước kia, khi ở Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc từ phương Bắc tuyên truyền về nước, thì giờ đây, ở Xiêm, Người đã tuyên truyền về nước từ phía Tây.

Dựa vào các nguồn tư liệu lịch sử, khoa học và kết quả khảo sát thực tế, các nhà sử học Lào và Việt Nam kết luận rằng trong thời gian ở Xiêm, Nguyễn Ái Quốc đã từng đến Lào, cụ thể là hai địa điểm: Tx. Savẳnnakhệt và bản Xiêng Vang của tỉnh Khăm Muộn. Mục đích của Người là khảo sát tại chỗ tình hình Lào và tìm đường về Việt Nam. Thời gian đến Lào là cuối năm 1928 và năm 1929 vì tháng 7/1928 Người mới tới Xiêm, cần có thời gian nghiên cứu, tìm hiểu, gặp gỡ kiều bào và cán bộ trước khi sang Lào. 

Báo cáo của Nguyễn Ái Quốc gửi Quốc tế Cộng sản ngày 18/2/1930 cho thấy Người đã vượt qua biên giới Xiêm-Lào, vào đất Lào, tới biên giới Lào-Việt Nam, nhưng không qua được biên giới Lào-Việt Nam, nên phải quay trở lại. Có tài liệu cho biết sau một thời gian ở Xiêm, Người vượt sông Mêkông sang Lào dự định về nước qua ngã Trung - Lào nhưng hàng rào mật thám Pháp ở biên giới Việt - Lào quá chặt khi thực dân Pháp ở Vinh (Nghệ An) ra bản án tử hình đối với Nguyễn Ái Quốc.

Địa bàn hoạt động của Nguyễn Ái Quốc tập trung chủ yếu ở các tỉnh Đông Bắc của Xiêm, song song với các tỉnh, thành phố của Lào là Viêng Chăn, Khăm Muộn và Savẳnnakhệt. Vào thời điểm đó, biên giới Lào-Xiêm còn lơi lỏng, vì nhân dân tả và hữu ngạn sông Mêkông vốn cùng một quốc gia, dân tộc, phần lớn đều là họ hàng thân thuộc của nhau, chỉ vì Hiệp ước Pháp-Xiêm mà họ bị ly tán, phân cách, nên việc đi lại thăm thú nhau diễn ra hàng ngày, rất dễ dàng, ít khi bị cảnh sát hỏi đến giấy tờ tùy thân.

Nguyễn Ái Quốc chọn Thái Lan không chỉ là nhiệm vụ “tuyên truyền cách mạng về trong nước từ phía Tây” mà còn là để làm “bàn đạp” trở về Việt Nam qua đường Lào, bởi nơi đây có hậu thuẫn của hơn 10.000 Việt kiều đang làm ăn, sinh sống, đa phần họ là những người Việt Nam yêu nước, đang tạm thời phải lưu lạc bởi sự truy đuổi gắt gao của thực dân Pháp. 

Thông qua các tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng khảo sát thực địa... các nhà khoa học Việt Nam và Lào đã thống nhất kết luận việc Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã từ Xiêm tới Lào để khảo sát, nghiên cứu tình hình, gặp gỡ cơ sở yêu nước Lào -Việt. Trong cuốn Lịch sử Đảng Nhân dân Cách mạng Lào do các nhà nghiên cứu Lào biên soạn đã khẳng định: “Khoảng cuối năm 1928, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã cải trang là thợ mộc từ Xiêm đi vào đất Lào, qua thị xã Pác Xê đi lên Savẳnnakhệt tới Xiêng Vang để nắm tình hình và đời sống của nhân dân và sau đó quay trở lại đất Xiêm...”. 

Nhà văn Xuvănthon Buphanuvông (Lào) cho biết, hồi năm 1950, Bác Hồ đã đến thăm lớp học chính trị của Lào sơ tán tại tỉnh Tuyên Quang nước ta. Đồng chí Xixanạ Xixản, một lão thành cách mạng, tác giả Quốc ca Lào, người có nhiều năm gần gũi với Chủ tịch Xuphanuvông và Tổng bí thư Đảng Nhân dân cách mạng Lào Cayxỏn Phômvihản, cho biết: Những năm đồng chí Nguyễn Ái Quốc hoạt động ở Thái Lan, Người đã nhiều lần triệu tập các đồng chí Lào ở Viêng Chăn tới Noỏng Khai (Thái Lan) để nghe báo cáo tình hình ở Lào. Người đã chỉ đạo các đồng chí Lào đẩy mạnh tuyên truyền, giác ngộ nhân dân về tinh thần yêu nước và xây dựng cơ sở. Người đã từ Thái Lan sang Pắc Xế, rồi lên Xavẳnnakhệt, đến Xiềng Vang, phía Nam Tx. Thà Khẹt, tỉnh Khăm Muộn để trực tiếp tìm hiểu thực tế tình hình đời sống nhân dân Lào.

Theo các học giả Lào, Nguyễn Ái Quốc ở Thái Lan đến tháng 11/1929, sau đó đến Lào hoạt động một thời gian. Từ Lào, Người rất muốn về Việt Nam hoạt động nhưng không thể, do bọn mật thám của thực dân Pháp hoạt động mạnh. Không về nước được, Người tới Hồng Công (Trung Quốc) để thống nhất ba tổ chức cộng sản: Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/2/1930. Việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam là bước ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. 

Hòa nhịp với cao trào đấu tranh cách mạng ở Việt Nam, từ những năm 1930, những cán bộ ở Lào từng được Nguyễn Ái Quốc đào tạo và những cán bộ giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin do Người truyền bá, đã lãnh đạo phong trào đấu tranh ở Viêng Chăn, Bò Nèng, Phôn Tịu, Thà Khẹt, Pắc Xế, Xiêng Khoảng. 

Các đồng chí Lào còn cho biết Nguyễn Ái Quốc đã đến gây dựng cơ sở cách mạng tại bản Xiềng Vang, xã Xiềng Mương, huyện Noọng Bốc, tỉnh Khăm Muộn của Lào. Nơi đây, Đảng và Nhà nước Lào vừa xây dựng Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nghĩa cử cao đẹp này thể hiện nguyện vọng của cán bộ và nhân dân các bộ tộc Lào, bày tỏ sự biết ơn và ghi nhận những cống hiến to lớn của Người đã khai sáng và dày công vun đắp cho quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt - Lào thủy chung, trong sáng.

Trong quá trình hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi nhiều nơi, đến nhiều quốc gia, tại mỗi nơi Người đến đều để lại những dấu ấn hết sức sâu đậm, để lại tình cảm tốt đẹp trong lòng nhân dân nước bạn.           
 
K.X.S
 
.
.
.