Vì sao việc giải ngân vốn ODA ở Tổng công ty ĐSVN chậm?

Lâu nay, vốn ODA là một nguồn ngoại lực quan trọng với các dự án giao thông. Hiện có tới 80% nguồn vốn ODA đang được sử dụng tại Việt Nam là do các tổ chức Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu á (ADB), Cơ quan Phát triển Pháp, Ngân hàng Tái thiết Đức và Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) tài trợ, trong đó có nhiều dự án giao thông lớn. Có một điều đáng lưu ý là, trong khi số vốn ODA cam kết tiếp tục tăng lên thì tốc độ và tỷ lệ giải ngân lại có xu hướng đi xuống. Tốc độ giải ngân ở Tổng công ty ĐSVN cũng nằm trong tình trạng ấy.

Theo các chuyên gia kinh tế, việc giải ngân thấp sẽ ảnh hưởng đến việc tăng trưởng. Còn các ngân hàng cũng cho rằng, họ sẽ gặp khó khăn trong việc đưa ra các cam kết viện trợ mới khi mà tiến độ giải ngân các dự án trước đó chậm so với tiến độ. Theo nghiên cứu của WB, một dự án đầu tư với nguồn vốn 100 triệu USD đưa vào cơ sở hạ tầng sẽ có 210 ngàn người được đưa ra khỏi danh sách người nghèo. Nếu tăng giải ngân từ 10- 20% có thể đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng thêm 0,3% trong vòng 5 năm. Điều đó đã giải thích việc chậm trễ các dự án ODA để lại hậu quả ra sao và việc tăng tốc độ giải ngân có ý nghĩa thế nào đối với sự phát triển kinh tế của đất nước cũng như của ngành GTVT. Bộ GTVT đã và đang rất tích cực giải quyết các vướng mắc, nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân bằng việc đơn giản hóa thủ tục và đưa ra những chính sách phù hợp với tình hình thực tế.

Với Tổng công ty ĐSVN, những năm gần đây đã có hàng loạt dự án đã và đang triển khai sử dụng nguồn vốn ODA. Đến nay có dự án đã hoàn thành đưa vào khai thác, có dự án đang triển khai và sắp triển khai, nhưng tất cả đều đóng góp quan trọng vào việc nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng đường sắt, nâng cao năng lực chạy tàu, năng lực vận tải và quan trọng hơn cả là đảm bảo an toàn chạy tàu trên các tuyến.

Trong năm 2007, có khá nhiều dự án ODA được triển khai ở Tổng công ty ĐSVN, tiêu biểu là các dự án Nâng cao an toàn các cầu trên tuyến ĐS Thống nhất (dự án 44 cầu), Hiện đại hóa thông tin tín hiệu 3 tuyến phía Bắc và khu đầu mối Hà Nội và Hiện đại hóa thông tin tín hiệu Vinh - Sài Gòn tuyến đường sắt Thống nhất ... Riêng về phần vốn đối ứng cho các dự án ODA này, Tổng công ty ĐSVN đã thực hiện việc giải ngân khá tốt. Theo báo cáo của Ban quản lý các dự án đường sắt (RPMU), năm 2007, số vốn đối ứng cho các dự án ODA được bố trí là 88 tỷ 412 triệu đồng, trong đó đã giải ngân được 29 tỷ 896 triệu đồng. Con số giải ngân này chưa bao gồm 57 tỷ 854 triệu đồng vốn đã được Bộ Tài chính cho phép giữ lại giải ngân trong năm 2008 cho công tác giải phóng mặt bằng của dự án 44 cầu (số tiền này đã được giải ngân trong quý II -2008). Như vậy, tổng số vốn đã thực hiện được 87 tỷ 750 triệu đồng, đạt 99,25% kế hoạch của năm 2007.

Tuy nhiên, việc giải ngân vốn ODA ở Tổng công ty ĐSVN lại đạt tỷ lệ rất thấp. Theo kế hoạch, trong năm 2007, có 230 tỷ đồng vốn ODA bố trí cho các dự án đường sắt. Trên thực tế, việc giải ngân mới đạt 24 tỷ 944 triệu đồng, bằng 10,85% kế hoạch. Thực tế trên đòi hỏi Tổng công ty ĐSVN phải đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án. Trong một cuộc họp giao ban mới đây, đích thân đồng chí Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tổng công ty ĐSVN, Nguyễn Hữu Bằng đã chỉ đạo: Từ nay đến cuối năm phải khắc phục ngay việc giải ngân chậm, nếu đến tháng 12 việc giải ngân vẫn chậm, sẽ phải có người chịu trách nhiệm.

Trao đổi với phóng viên Báo GTVT, ông Trần Văn Lục, Giám đốc Ban quản lý dự án Đường sắt cho biết: RPMU hiện đang đứng trước nhiều khó khăn. Toàn bộ nhân lực của Ban chỉ có hơn 70 người nhưng lại quản lý tới 17 dự án, bình quân 4 người phụ trách một dự án. Trong lúc thiếu nhân lực thì việc giữ người giỏi cũng khó khăn vì thu nhập thấp. Nhưng đấy cũng chưa phải là nguyên nhân khiến việc giải ngân các dự án chậm. Ông Lục khẳng định. Có những nguyên nhân mà nếu kể ra đây thì quả là chuyện thật khó tin. Đơn cử như việc tranh luận về cao độ đặt bệ trụ của cầu (thuộc dự án 44 cầu tuyến Thống nhất) đã mất tới 8 tháng trời. Theo phía Nhật Bản, bệ trụ nên đặt thấp, dưới lòng sông để đảm bảo thông thoáng dòng chảy, nhưng cơ quan thẩm định ở Tổng công ty ĐSVN lại dứt khoát không đồng ý vì cho rằng rất khó đảm bảo an toàn khi vừa thi công vừa chạy tàu. Cuối cùng phải chờ đến ý kiến của Tổng giám đốc Tổng công ty ĐSVN, sự việc mới được quyết định. Nghe nói sau vụ việc này, Tổng giám đốc Tổng công ty ĐSVN đã ban hành một quyết định không thành văn đó là: Nếu sự việc nào mà tranh cãi quá một tháng phải báo cáo để Tổng giám đốc quyết định.

Chưa hết, nguyên nhân dẫn đến việc giải ngân chậm còn có chuyện nực cười hơn, đó là chuyện tư vấn VN cắt dán tài liệu từ các dự án trong nước, ngoài nước nhưng lại quên chưa xóa hết dấu vết... Nhiều người biết chuyện đã cho rằng đây chính là sự vi phạm bản quyền, vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Điều đó càng nói lên trình độ tư vấn của một số dự án đường sắt quá thấp. Ngoài ra là nguyên nhân do trượt giá so với tổng mức đầu tư ban đầu... Đơn cử như Dự án Hiện đại hóa TTTH Vinh- Sài Gòn, đến thời điểm này đã vượt so với ban đầu khoảng 42%, nên phải điều chỉnh lại tổng mức đầu tư cho phù hợp với thực tế. Nhiều dự án khác cũng trong tình trạng bị ảnh hưởng do giá nguyên nhiên vật liệu, chi phí thiết kế và nhân công ngày một tăng cao. Cùng với đó là những lý do về thủ tục hành chính cứng nhắc, năng lực và chất lượng nhà thầu tư vấn thiết kế, kể cả thầu chính và thầu phụ còn nhiều hạn chế nên hầu hết các dự án đều bị chậm ở giai đoạn khảo sát lập hồ sơ thiết kế kỹ thuật. Cũng có nguyên nhân do việc đề xuất kế hoạch vốn tại một số dự án quá lớn so với khả năng thực hiện.

Chúng tôi được biết, hiện chưa có dự án ODA ở Tổng công ty ĐSVN bị đình hoãn, nhưng việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án và giải ngân các dự án sử dụng vốn ODA là cấp bách. Lãnh đạo Tổng công ty ĐSVN đã nhìn thấy và đã có nhiều giải pháp tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện cũng như giải ngân các dự án lớn từ nay đến hết năm 2008. Qua đây cho thấy rằng, nguyên nhân chậm trễ trong tiến độ thực hiện và giải ngân các dự án ở Tổng công ty ĐSVN là do thủ tục hành chính liên quan đến vấn đề giải ngân còn nhiều bất cập và năng lực của nhà thầu tư vấn cũng như những cán bộ liên quan còn nhiều hạn chế. Nếu không nhanh chóng khắc phục được điều này, chắc chắn ĐSVN sẽ còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện dự án và giải ngân nguồn vốn ODA.

T.T

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

  Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang