Ngôi nhà chung trên quỹ đạo

Trạm vũ trụ quốc tế - đề án chung của 16 quốc gia - trong những ngày này đang kỷ niệm 10 năm thành lập và hoạt động. Có thể, trong tương lai, nơi đây sẽ trở thành phi cảng vũ trụ, để từ đó loài người gửi những con tàu đến các hành tinh xa xôi.

Đầu những năm 90, Nga và Mỹ đã cùng nhau thông qua quyết định thành lập một trạm vũ trụ quốc tế trên không gian quĩ đạo. Ngày 20/11/1998, tàu tên lửa mang “Protol” của Nga đã đưa lên quĩ đạo modul đầu tiên dành cho Trạm vũ trụ Quốc tế, modul này có tên gọi là “Zarya” (Bình minh). Sau hai tuần lễ, nối ghép thêm modul Mỹ “Uniti”. Và hai năm sau đó, khi trên Trạm vũ trụ quốc tế xuất hiện cả modul sinh hoạt “Zvezda-Ngôi sao”, thì “ngôi nhà vũ trụ” tiếp đón phi hành đoàn quốc tế đầu tiên.

Hiện nay Trạm vũ trụ quốc tế gồm 9 modul, trong đó có 3 là của Nga. Trong kết cấu này, “Zarya” có vai trò như là khâu kết nối cơ bản giữa các đơn nguyên Nga và Mỹ. Nhiên liệu được bảo quản tại modul Nga. Đây cũng là “bến đậu” cho các con tàu vận tải “Progress-Tiến bộ” và tàu có người “Soyus-Liên hợp”. Sự tham gia của các đơn nguyên Mỹ “Harmony” và “Destini” đã hoàn tất việc bố trí Trạm vũ trụ Quốc tế. Năm 2008, Trạm lớn thêm với 2 phòng thí nghiệm nữa. Tháng 2, thêm modul châu Âu “Colombus”, còn trong tháng 3 và tháng 6, là sự góp mặt của 2 trong số 3 khoang thuộc phòng thí nghiệm Nhật Bản “Kibo”.

Trong những năm qua, đã có nhiều phi hành đoàn bay lên Trạm vũ trụ quốc tế. “Ngôi nhà” đặc biệt này ngày càng trở nên tiện lợi, là trung tâm vũ trụ đa năng có trang bị tốt, thành nơi làm việc rất thoải mái cho các nhà vật lý, sinh học và các chuyên gia khác. Những điều kiện của chuyến bay (tình trạng không trọng lượng, chân không, bức xạ) đem lại khả năng đặc biệt dành cho các nghiên cứu trong các lĩnh vực sinh học, y-sinh, vật lý, vật liệu học, thiên văn, khí tượng... Hiện nay, Trạm vũ trụ Quốc tế là phòng thí nghiệm độc đáo vô song, không những cho phép tiến hành những khảo sát không thể làm được trên trái đất, mà còn thu nhận kết quả ngay lập tức trong không gian vũ trụ.

Người ta đang xem xét các phương án kéo dài cuộc sống của Trạm thêm chừng 5 năm nữa so với kế hoạch, tức là đến năm 2020. Cách đây chưa lâu, tại Paris (Pháp) đã diễn ra cuộc gặp giữa các vị lãnh đạo Cơ quan vũ trụ của các nước thành viên đề án Trạm vũ trụ. Họ đã đi tới kết luận chung rằng dự trữ dồi dào của Trạm này cho phép bàn tới khả năng gia hạn sự tồn tại của nó trong không gian.

Các nhà khoa học đã tìm ra nhiều biện pháp ứng dụng, cụ thể như biện pháp bảo vệ chống thiên thạch, xử lý a-nôt cho các ống dẫn để tránh bị ăn mòn bởi sự xâm hại của môi trường, cũng như đã vạch ra các phương pháp thay thế, không chỉ là hệ thống mà thay được cả khối hệ thống. Vì vậy, kho tàng kinh nghiệm ở đây rất phong phú và độc đáo.

Hiện nay, trong đề án Trạm vũ trụ quốc tế có sự tham gia của Bỉ, Braxin, Anh, Đức, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Italy, Canada, Hà Lan, Nauy, Nga, Mỹ, Pháp, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Nhật Bản. Tình trạng kỹ thuật tốt, các nghiên cứu quốc tế có hiệu quả cao, cũng như sự đổi mới tích cực hiện đang diễn ra trên trạm là những yếu tố thuận lợi để kéo dài sự tồn tại của “ngôi nhà” này.

Nguyễn Viết (Theo báo Nga)

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang