APEC: Tổ chức hợp tác kinh tế khu vực lớn nhất

Tưới nước, rửa đường phục vụ Hội nghị thượng đỉnh APEC 2006. ảnh: Nguyễn Đình An

Những con số đáng lưu ý

Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) là tổ chức hợp tác kinh tế khu vực lớn nhất và có tiềm lực kinh tế mạnh nhất trong số 23 tổ chức kinh tế khu vực trên thế giới như EU, NAFTA, ASEAN Với 21 nền kinh tế thành viên với 2,5 tỷ dân, 19.000 tỷ USD GDP mỗi năm, APEC bao gồm cả hai khu vực kinh tế năng động nhất trên thế giới là Bắc Mỹ (Mỹ, Ca-na-da, Mê-hi-cô) và Đông Á.

Vai trò của kinh tế APEC sẽ tiếp tục có ảnh hưởng lớn tới kinh kế toàn cầu vì tăng trưởng kinh tế của APEC cao trong nhiều năm nay (nhịp độ tăng trưởng kinh tế của toàn thế giới năm 2004 so với 2003 là 4,1%, trong khi 15/21 quốc gia APEC có mức tăng trưởng từ 4,4% trở lên, trong đó có Mỹ, Trung Quốc. Riêng Trung Quốc, nhiều năm nay có mức tăng trưởng tới hai con số, Nga, Việt Nam, Xin-ga-po và Ma-lai-xi-a có mức tăng trưởng trên 7%.

Tính đa dạng của 21 quốc gia, trong APEC đã tạo nên một bức tranh APEC với nhiều mảng màu khác biệt. Điều này cũng tạo nên những lĩnh vực hợp tác phong phú, hình thức hợp tác đa dạng và khả năng hợp tác lớn, mỗi quốc gia đều có lợi, nếu biết khai thác các lợi thế của mình, nhưng chính sự đa dạng này, đòi hỏi mỗi quốc gia phải biết đầy đủ về các đối tác để có phương thức "đối nhân xử thế" thích hợp.

Trong APEC, hầu hết là các quốc gia độc lập, nhưng có một thành viên là Đặc khu hành chính Hồng Kông thuộc Trung Quốc và một thành viên là Đài Bắc - Trung Quốc Thể chế Nhà nước rất khác biệt: Có tới 6 quốc gia có thể chế nhà nước là quân chủ (Nhật Bản, Thái Lan, Niu Di-lân..), có 5 quốc gia có thể chế nhà nước là cộng hoà liên bang (Mỹ, Nga, Ca-na-đa...), 5 quốc gia có thể chế nhà nước là cộng hòa (Trung Quốc, In-đô-nê-xi-a, Chi Lê ), có Việt Nam là Nhà nước XHCN.

Các nước trong APEC có rất nhiều sự khác biệt về kinh tế- xã hội. Về diện tích và dân số, có nhiều quốc gia khổng lồ nhưng có nhiều nước lại quá nhỏ bé. Nga với diện tích trên 17 triệu km2, Ca-na-đa gần 1 triệu km2, nhưng Hồng Kông chỉ có diện tích hơn một nghìn km2, Xin-ga-po chỉ có 619 km2. Trung Quốc có số dân trên 1,3 tỷ người, Mỹ gần ba trăm triệu người (đứng thứ nhất và thứ ba thế giới) trong khi Bru-nây chỉ có bốn trăm nghìn người.

Theo phân loại của Liên hợp quốc cho các quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới, các nước thuộc APEC được xếp vào các nhóm nước sau: Về thu nhập: có hai nước có thu nhập thấp là Việt Nam và Papua Niu Ghi-nê; có 5 nước có thu nhập trung bình: Trung Quốc, In-đô-nê-xi-a, Phi-lip-pin ; có 4 nước có thu nhập trung bình cao: Nga, Chi-lê, Ma-lai-xi-a, Mê-hi-cô; 10 nước còn lại thuộc nhóm nước có thu nhập cao. Nếu xếp theo trình độ phát triển, không có nước nào trong APEC nằm trong nhóm nước kém phát triển; 6 nước trong nhóm nước phát triển, như: Mỹ, Ca-na-đa, Nhật Bản, Nga, Ôx-trây-li-a, Niu-Di-lân; Các nước còn lại thuộc nhóm nước đang phát triển, như: Việt Nam, Trung Quốc, Xin-ga-po, Hàn Quốc, Mê-hi-cô, Pa-pua Niu Ghi- nê, Nếu xếp theo mức độ công nghiệp hoá chỉ có 5 quốc gia: Mỹ, Ca-na-đa, Ôx-trây-li-a, Niu Di-lân, Nhật Bản được có tên trong danh sách 34 quốc gia công nghiệp. Không có quốc gia nào trong APEC được xếp vào nhóm các nước nghèo nợ nần nhất - HIPC (trên thế giới có 24 nước thuộc nhóm này).

Trong 21 quốc gia thuộc APEC, có 5 quốc gia có trị giá XK hàng hoá trên 200 tỷ USD (đứng đầu là Mỹ 815,5 tỷ USD, Trung Quốc 593,4 tỷ USD, Nhật Bản 565,7 tỷ USD, ), nhưng có 6 quốc gia trị giá XK dưới 40 tỷ USD (trong đó có Việt Nam, năm 2004: 26,5 tỷ USD, năm 2005: 32,4 tỷ USD).

APEC cũng là nhóm nước thu hút nhiều FDI nhất thế giới (trên 51% vốn FDI thực hiện của toàn thế giới). APEC có 5 quốc gia cấp ODA (Mỹ, Nhật Bản, Ca-na-đa,Ô-xtrây-li-a, Niu Di Lân) riêng năm 2003 đã cấp 28,5 tỷ USD (chiếm 46,4% tổng vốn ODA do 22 quốc gia trên toàn thế giới), nhiều nhất là Mỹ (16,3 tỷ USD, bình quân một người dân Mỹ góp 58 USD), Nhật Bản (gần 8,9 tỷ USD, bình quân một người Nhật Bản góp 83 USD), Tất cả các nước còn lại đều nhận ODA, với tổng số ODA nhận năm 2003 trên 9,6 tỷ USD (bằng 13,3 % ODA của các nước đã nhận trong năm 2003).

Dù APEC nơi hội tụ 21 quốc gia giàu - nghèo khác nhau, nhưng sự bất bình đẳng trong thu nhập vẫn là nỗi "trầm kha" của tất cả các nước, nhất là các nước đang phát triển.

Việt Nam và APEC

Việt Nam có vị trí khá “khiêm tốn" trong APEC nếu xét về các khía cạnh kinh tế, nhưng vị thế này chắc chắn thay đổi do nước ta có một môi trường chính trị-xã hội luôn ổn định, nền kinh tế tăng trưởng vào loại nhanh nhất trong khu vực, nên các nước trên thế giới nói chung, trong APEC nói riêng coi trọng và mở rộng quan hệ hợp tác, nhất là trong lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư.

Nước ta đã có quan hệ thương mại với tất cả các nước trong APEC, có quan hệ ngoại giao với 19 nước (trừ Hồng Kông, Đài Bắc Trung Quốc). Từ khi có Luật Đầu tư nước ngoài (1988), đến cuối 2005 đã có 6058 dự án FDI được cấp giấy phép, với số vốn đăng ký gần 47 tỷ USD (bằng 70,6% toàn bộ vốn đăng ký của các dự án FDI vào Việt Nam), nhiều nhất là Xin-ga-po (9327,6 triệu USD), Nhật Bản (6907,2 triệu USD ), Hàn Quốc (6145,4 triệu USD)

Ngược lại, đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài chưa nhiều, từ 1989 đến 2005 mới có 150 dự án, với số vốn đăng ký 620,8 triệu USD, trong đó đầu tư vào các nước APEC 58 dự án với số vốn đăng ký 83,9 triệu USD, nhiều nhất là vào Nga (38,3 triệu USD), Ma-lai-xi-a (17,7 triệu USD), In-đô-nê-xi-a (9,4 triệu USD)

Năm 2005, XK của các nước APEC vào Việt Nam lên tới trên 26,2 tỷ USD (chiếm 65,9% toàn bộ NK của Việt Nam), nước XK nhiều nhất vào Việt Nam là Xin-ga-po, Đài Bắc - Trung Quốc, Trung Quốc Các nước APEC cũng đã nhập hàng hoá từ Việt Nam trên 23,4 tỷ USD (chiếm 72,3% toàn bộ XK của Việt Nam), khách hàng lớn nhất của Việt Nam là Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc

Về hợp tác du lịch, số khách quốc tế vào Việt Nam năm 2005 là 3477,5 nghìn lượt người (bằng 2,6 lần năm 1995), trong đó 2816,4 nghìn khách từ các nước trong APEC (bằng 81% số khách quốc tế vào Việt Nam), nhiều nhất là khách từ Trung Quốc (717,4 nghìn người), Nhật Bản (338,5 nghìn người),

TS. Nguyễn Quán (Tổng cục Thống kê)

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang