Bảo vệ hành lang đường bộ (HLĐB) là một công tác vô cùng khó khăn phức tạp. Bởi trên "dải đất" hành lang thường xuyên bị xâm hại ấy có quá nhiều "cơ chế" bất cập, chồng chéo và... lệ làng. Kết quả là, những vụ xâm hại HLĐB không được xử lý triệt để.
Có một thanh tra viên (TTV) từng tâm sự với tôi rằng, làm công tác bảo vệ HLĐB khó thấy được hiệu quả và thường xuyên bị phê bình. Quả thật như vậy, đi dọc các tuyến quốc lộ (QL) người ta có thể mục sở thị tình trạng HLĐB bị xâm hại một cách… không thương tiếc. Nó như căn bệnh trầm kha, dẹp được chỗ này lại “bày” ra chỗ khác. Qua tìm hiểu của chúng tôi thì hiện nay, riêng các tuyến QL do Khu QLĐB5 quản lý có đến hơn ba ngàn trường hợp xâm hại HLĐB. Trong đó có gần một nửa là công trình kiên cố và bán kiên cố.
Không những chỉ những công trình tồn tại từ trước mà việc vi phạm HLĐB còn không ngừng phát sinh. Chỉ tính riêng năm 2006, trên các tuyến QL này, lực lượng Thanh tra Đường bộ III (TTĐB III) - thuộc Thanh tra Cục ĐBVN đã phát hiện và lập biên bản xử lý hơn một ngàn vụ lấn chiếm HLĐB với tổng diện tích 30.690 m2. Trong đó có 448 vụ buộc chủ nhân phải tháo dỡ ngay khi mới tiến hành xây dựng. Ngoài ra, để làm tốt công tác quản lý HLĐB, trong những năm qua Ban TTĐB III đã phối hợp với Khu QLĐB5 tổ chức nhiều hội nghị đối thoại với chính quyền địa phương và nhân dân cư ngụ hai bên các tuyến QL, đồng thời các bên cùng ký cam kết bảo vệ công trình giao thông và HLĐB. Đến nay đã có 65 huyện thị, gồm 265 xã phường và trên 50 ngàn hộ dân đã ký vào bản cam kết nói trên. Tuy nhiên, qua thực tế cho thấy thì hiệu quả hoạt động của TTĐB vẫn chỉ mới dừng lại ở mức “hạn chế vi phạm” chứ chưa thể chấm dứt vi phạm.
Việc không thể ngăn chặn triệt để các vụ xâm hại HLĐB trên các tuyến QL có nhiều nguyên nhân đáng bàn. Ngoài năng lực và mức độ tích cực của lực lượng TTĐB thì sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và địa phương là yếu tố mang tính quyết định. Với “cơ chế” đường là của “anh” giao thông, đất và dân là của “anh” địa phương đã tạo ra hịện tượng… mạnh ai nấy làm. Không ít nhà cửa xây dựng trong HLĐB được cơ quan chức năng địa phương cấp giấy phép xây dựng đàng hoàng. Đối với những trường hợp này, TTV có đến “thổi còi” cũng không giải quyết được gì. Việc phối hợp giữa địa phương với đơn vị chức năng cũng gặp nhiều bất cập.
Theo quy định thì TTĐB chỉ được quyền xử phạt đối với những trường hợp vi phạm có mức phạt từ 200 ngàn đồng trở xuống, còn trên mức đó phải trình lên cấp có thẩm quyền địa phương ra quyết định xử lý. Trong lúc đó, hầu như có đến 99% vụ vi phạm HLĐB có mức phạt… trên thẩm quyền của TTĐB. “Lộ trình” lập biên bản vi phạm rồi chuyển lên cấp địa phương có thẩm quyền ra quyết định xử lý và tiến hành cưỡng chế tháo dỡ là một lộ trình mất rất nhiều thời gian. Mặc dù theo quy định thì chỉ trong vòng 10 ngày, nhưng thực tế có khi đến… nửa năm.
Không ít trường hợp vi phạm, khi mới “khởi công”, TTĐB phát hiện lập biên bản, nhưng chờ cho đến khi cấp có thẩm quyền địa phương ra tay thì công trình đã… làm xong đâu vào đấy. Đó là chưa kể có địa phương không “mặn mà” phối hợp với TTĐB và đơn vị quản lý đường trong công tác xử lý vi phạm HLĐB vì ngại va chạm với dân của mình. Từ những bất cập trên, ngày 23/11/2005, Bộ GTVT có Công văn số 7397/BGTVT-TTr về việc chuyển hồ sơ các vụ vi phạm vượt quá thẩm quyền xử lý của TTV cho Thanh tra Sở Giao thông vận tải (GTCC) trên địa bàn xử lý. Sau khi tiếp nhận công văn này, các Ban TTĐB thuộc Cục ĐBVN đã tiến hành làm việc với Thanh tra Sở GTVT các địa phương và thống nhất quy chế phối hợp xử lý cụ thể. Tuy nhiên, khi bắt tay thực hiện thì nhiều Thanh tra Sở lại … thoái lui vì lý do thiếu lực lượng và… không đủ tiền. Từ chỗ bên chuyển coi như không liên quan trách nhiệm còn bên nhận thì thoái thác trách nhiệm đã dẫn đến tình trạng hầu hết các vụ vi phạm HLĐB vẫn tồn tại “ngoài vòng pháp luật”. Chỉ tính riêng năm 2006, Ban TTĐB III đã lập biên bản và chuyển cho Thanh tra các Sở GTVT trên địa bàn miền Trung - Tây nguyên 441 vụ vi phạm HLĐB đề nghị ra quyết định cưỡng chế tháo dỡ (chưa kể 134 hồ sơ Thanh tra một số Sở không nhận) thì đến nay có đến 95% số vụ nêu trên vẫn chưa được xử lý. Trong đó nhiều nhất là QL1A, QL26, QL14…
Từ những vướng mắc trên, nhiều Ban TTĐB đã có công văn “đôn đốc” Thanh tra Sở tiến hành xử lý các trường hợp vi phạm mà TTĐB chuyển đến. Tuy nhiên do không phải “ngành dọc” nên việc đôn đốc xem ra không mấy tác động. TTĐB cũng đệ trình một số kiến nghị lên cấp có thẩm quyền như, cần có quy định trách nhiệm cụ thể đối với Chánh Thanh tra Sở GTVT và Chủ tịch UBND các cấp trong việc thực hiện tinh thần Công văn 7397/BGTVT-TTr; tăng thẩm quyền đối với mức xử phạt vi phạm hành chính cho lực lượng TTĐB để nâng cao hiệu quả hoạt động…
Tuy nhiên đến nay, các cấp có thẩm quyền vẫn chưa có một ý kiến nào, mặc cho hoạt động TTĐB cứ phải luẩn quẩn như gà mắc tóc.
Bài, ảnh: Trần Trình Lãm
Số lượt đọc:
332
-
Cập nhật lần cuối:
01/06/2007 08:40:33 AM 
Ý kiến của bạn: | 