Cánh cửa mở rộng

Trong những năm qua các HTX GTVT đã đóng góp một phần đáng kể vào việc đáp ứng nhu cầu vận tải hàng hoá, hành khách của toàn xã hội. Tuy gặp " sóng gió" ít nhiều nhưng từ 632 HTX năm 1977, đến nay số lượng đã đạt 1054 HTX. Các HTX đã huy động nguồn vốn hàng ngàn tỷ đồng (chủ yếu của xã viên) để đầu tư mua sắm, đổi mới phương tiện, thiết bị và tạo việc làm cho hàng chục vạn lao động với mức thu nhập ổn định, nâng cao chất lượng phục vụ hành khách. Tuy nhiên để các HTX GTVT phát triển ổn định, bền vững trong tương lai đòi hỏi không những về quản lý Nhà nước mà bản thân các HTX cần "mở rộng" cánh cửa.

Sắc thái các mô hình

Hiện nay lực lượng kinh tế tập thể ngành Giao thông vận tải không còn tồn tại các “tổ hợp tác” phổ biến trước kia, mà chỉ còn các hợp tác xã và liên hợp hợp tác xã với cơ cấu: 70% kinh doanh vận tải, 15% giao thông và 15% kinh doanh đa lĩnh vực...

Số phương tiện của hợp tác xã tham gia giao thông hiện chiếm tỷ trọng cao với gần 60.000 phương tiện vận tải hành khách và 10.000 phương tiện vận tải hàng hóa. Có 866 hợp tác xã vận tải theo mô hình dịch vụ hỗ trợ, 187 hợp tác xã theo mô hình quản lý tập trung, còn lại là mô hình quản lý hỗn hợp.

Cả 3 phương thức hoạt động chủ yếu của các hợp tác xã trong ngành GTVT hiện nay đều có những lợi thế nhất định. Chẳng hạn, phương thức điều hành sản xuất, kinh doanh tập trung, phương tiện được hình thành từ nguồn vốn góp của xã viên mang tên sở hữu của tập thể, sau đó bàn giao cho xã viên quản lý, hoạt động để điều hành tập trung, coi mỗi phương tiện là một xí nghiệp thành viên. Phương thức này tuy còn ít nhưng đã khắc phục thực trạng lỏng lẻo về tổ chức, yếu kém về năng lực tài chính, nâng cao được trình độ quản lý của các hợp tác xã.

Hoặc phương thức hợp tác xã dịch vụ hỗ trợ hiện chiếm chủ yếu hiện nay, xã viên là chủ sở hữu, tự quản lý và khai thác kinh doanh phương tiện vận tải của mình. Hợp tác xã không điều hành trực tiếp các hoạt động sản xuất, kinh doanh của xã viên, không hạch toán tập trung, hợp tác xã và xã viên cùng có đăng ký kinh doanh và nộp thuế môn bài riêng. Hợp tác xã chỉ cung cấp cho xã viên một số dịch vụ nhất định.

Tuy nhiên, hạn chế của mô hình này thể hiện trình độ quản lý kinh tế của ban quản trị, kế toán còn yếu, quan hệ giữa ban lãnh đạo và xã viên không chặt chẽ, không quản lý được việc kinh doanh, khai thác phương tiện của lái xe. Hợp tác xã không chủ động về hoạt động sản xuất và kết quả kinh doanh. Đó là chưa kể, trong quản lý hợp tác xã chưa có điều lệ phù hợp với từng loại hình hoạt động mà chỉ là sự ràng buộc về cơ chế quản lý hành chính.

“Mở cửa” từ hai phía

Hoạt động của các HTX thời gian qua đã bộc lộ một số nhược điểm, chủ yếu trong công tác xây dựng từ các mô hình quản lý, đặc biệt là trong quản lý về chấp hành pháp luật an toàn giao thông. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng tai nạn giao thông gia tăng. Bởi vậy, ngoài nâng cao năng lực phát triển thì các HTX cần nâng cao chất lượng và trình độ quản lý và chuyên môn của các xã viên, đặc biệt là đội ngũ lái, phụ xe...

Tuy nhiên, về phía các HTX vận tải trong quá trình hoạt động gặp không ít những khó khăn, đa phần các HTX không được cấp đất hoặc cho thuê đất làm bến bãi, không được tạo điều kiện để vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh. Cho đến thời điểm này, trong quy hoạch phát triển tại hầu hết các địa phương đều không có đất dành để phát triển bến tàu, bến xe. Mong muốn của nhiều HTX vận tải kiến nghị, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cần chỉ đạo các cấp triển khai thực hiện các quy định hiện hành về ưu tiên, ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích phát triển HTX, như cho phép các HTX được giao đất hoặc thuê đất dài hạn để lập văn phòng, bến bãi, nhà xưởng, đồng thời ban hành chính sách ưu tiên giảm thuế thu nhập, hỗ trợ vốn cho các HTX, đặc biệt là các HTX vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.

Định hướng phát triển kinh tế hợp tác xã trong ngành GTVT sẽ lấy mô hình hợp tác xã điều hành tập trung làm trung tâm hỗ trợ và là mô hình chỉ đạo phát triển. Đồng thời, thúc đẩy khuyến khích việc liên doanh, liên kết giữa các hợp tác xã và giữa các hợp tác xã với các tổ chức, các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác, mở rộng ngành nghề và quy mô sản xuất kinh doanh. Với định hướng đó, dự kiến đến năm 2010 phấn đấu tăng tổng số xã viên lên từ 1,5 đến 2 lần, năng lực vận tải đáp ứng 50-55% nhu cầu vận tải đường bộ và đường sông, giá trị sản xuất kinh doanh của hợp tác xã chiếm 10-15% tổng giá trị sản phẩm toàn ngành.

Để làm được điều này, Bộ GTVT đã đề ra nhiều giải pháp chủ yếu cho việc phát triển hợp tác xã ngành. Đó là đổi mới các hình thức và phương thức tuyên truyền cho chủ trương phát triển kinh tế tập thể; đề xuất cơ chế chính sách giải quyết thỏa đáng các lợi ích của xã viên và tập thể; ban hành cơ chế riêng cho hợp tác xã trong lĩnh vực giao thông vận tải, theo hướng tạo điều kiện mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh; xây dựng Đề án hỗ trợ phát triển hợp tác xã GTVT trong toàn ngành; có chương trình thực hiện hợp tác quốc tế về kinh tế tập thể giao thông vận tải.

Đ.T

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang