Mặc dù chưa thực sự thoát khỏi "khúc quanh" của chu kỳ phát triển nhưng năm 2007 vẫn ghi nhận những nỗ lực có hiệu quả trong lĩnh vực XDCB ngành GTVT. Ngoài vị trí dẫn đầu trong Top các bộ, ngành, địa phương có khối lượng thực hiện, giải ngân vốn đầu tư XDCB cao nhất nước; công tác chuẩn bị nhiều dự án lớn mang tính gối đầu cơ bản hoàn thành; năm 2007 còn chứng kiến sự tích cực, chủ động của Bộ GTVT trong việc tham mưu, đề xuất với Chính phủ và các Bộ ngành liên quan tháo gỡ một cách căn bản những vướng mắc, tồn tại về cơ chế, chính sách trong quản lý, đầu tư XDCB... Đây là những bước tạo đà rất thuận lợi cho năm 2008 được kỳ vọng sẽ là năm "đồng khởi" trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông.
Những nỗ lực vượt khó
Theo báo cáo của Vụ Kế hoạch - Đầu tư, năm 2007, toàn ngành GTVT thực hiện đạt 6.623 tỷ đồng vốn đầu tư XDCB (84,5% kế hoạch); giải ngân 7.226 tỷ đồng (84,3% kế hoạch), riêng các dự án do Bộ GTVT trực tiếp quản lý thực hiện đạt 5.667 tỷ đồng (83% kế hoạch); giải ngân 6.094 tỷ đồng (80,6% kế hoạch). Các dự án Trái phiếu Chính phủ thực hiện đạt 5.971,2 tỷ đồng (86,3% kế hoạch), giải ngân đạt 6.011,3 tỷ đồng (86,8% kế hoạch). Các dự án vay tín dụng thực hiện đạt 211,2 tỷ đồng, giải ngân 154,1 tỷ đồng. Các dự án BOT khối lượng thực hiện đạt 1.724 tỷ đồng, giải ngân đạt 732 tỷ đồng.
Phải khẳng định rằng, bước vào năm 2007, lĩnh vực XDCB ngành GTVT phải đối mặt với không ít thách thức mới bên cạnh những yếu kém, tồn tại dai dẳng trong nhiều năm qua. Đầu tiên là những khó khăn về tài chính của các DN XDGT - những đơn vị giữ vai trò chủ lực trong công cuộc xây dựng kết cấu hạ tầng tiếp tục trầm trọng hơn mà chưa có biện pháp hữu hiệu để giải quyết, ảnh hưởng lớn đến tiến độ, chất lượng công trình và đời sống của người lao động.
Năm 2007 cũng ghi nhận những đợt biến động giá lớn của hầu hết các nguyên, vật liệu cơ bản của nền kinh tế mà XDGT là nhóm ngành kinh tế chịu tác động nặng nề nhất. Thêm vào đó, do cùng một lúc phải triển khai nhiều dự án lớn đã gây ra sự mất cân đối giữa cung và cầu về vật liệu tiếp tục chất thêm những khó khăn trong việc quản lý giá, làm chậm tiến độ và phá vỡ TMĐT của dự án.
Ngoài "Quy định pháp luật về đầu tư xây dựng chưa thông thoáng, còn chồng chéo, chưa phù hợp với thực tiễn" như đánh giá của Chính phủ tại phiên họp thường kỳ tháng 10. Năm 2007 cũng chứng kiến "cơn lũ" văn bản QPPL liên quan đến lĩnh vực đầu tư XDCB được ban hành. Thống kê chưa đầy đủ cho thấy, chỉ tính từ tháng 9/2006 đến cuối tháng 10/2007 đã có thêm ít nhất 26 văn bản QPPL cấp Nghị định và Thông tư liên quan được ban hành.
Ngoài việc nhiều về số lượng, thì nội dung của các văn bản QPPL này với những thay đổi căn bản liên quan đến trình tự thủ tục triển khai dự án đầu tư, phân công, phân cấp, hình thức tổ chức thực hiện dự án XDCB đã buộc các chủ đầu tư, cơ quan quản lý dự án thuộc Bộ GTVT, các cơ quan liên quan của ngành, địa phương phải tiến hành, củng cố, tổ chức lại bộ máy; phân công lại nhiệm vụ cho các chủ thể tham gia quản lý thực hiện; giao nhận nhiệm vụ giữa chủ thể cũ và mới... để thích nghi với cơ chế mới.
|
|
|
Phó Thủ tướng Hòang Trung Hải thăm và kiểm tra dự án đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình |
Cùng với năng lực yếu kém của các nhà thầu; bất cập về cơ chế, chính sách quản lý đầu tư XDCB; ách tắc trong công tác GPMB được coi là ba "nút thắt" dẫn tới tình trạng chậm tiến độ, giải ngân thấp tại hầu hết các dự án hạ tầng giao thông trong thời gian qua. Bên cạnh những vướng mắc liên quan tới chính sách đền bù di chuyển các công trình công cộng; xây dựng các khu tái định cư; chi phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư... còn là sự bị động của các chủ đầu tư trong việc đẩy nhanh tiến độ GPMB do sự vào cuộc thiếu quyết liệt của chính quyền một số địa phương. Điều đáng lưu ý là tất cả những vấn đề này đều ngoài tầm kiểm soát của ngành GTVT.
Chính vì vậy mặc dù không hoàn thành được các mục tiêu đề ra và hoàn toàn chưa tương xứng với khả năng hấp thụ vốn, năng lực thực hiện, thi công của các đơn vị trong ngành nhưng kết quả này vẫn có thể coi là "chấp nhận được", thậm chí là "rất đáng ngạc nhiên" nếu như nhìn lại những dự báo đầy bi quan hồi đầu năm của nhiều chuyên gia cũng như những diễn biến bất lợi đã nêu ở trên.
Cũng còn không ít những việc phải rút kinh nghiệm trong hoạt động XDCB năm qua. Đó là chất lượng giải ngân chưa thật sự cao, khi một bộ phận không nhỏ vốn được giải quyết trong một khoảng thời gian ngắn cuối năm nhờ vào các khoản tạm ứng hợp đồng.
Nhiều dự án lẽ ra không bị chậm tiến độ nếu như các cơ quan liên quan phối hợp tốt hơn, quyết liệt hơn trong khâu chỉ đạo thực hiện, giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai dự án. Sự cố cầu Cần Thơ dù xảy ra ngoài ý muốn chủ quan nhưng cũng gióng lên hồi chuông báo động về công tác đảm bảo an toàn lao động trên các công trường xây dựng.
Sẽ có một năm "Đồng khởi" các dự án giao thông?
Theo các chuyên gia, có nhiều căn cứ để có thể tin rằng năm 2008 sẽ là một năm có nhiều đột phá trong lĩnh vực XDCB giao thông.
Mặc dù vẫn còn không ít vướng mắc cụ thể nhưng trong năm 2007, nhờ sự tích cực, chủ động của Bộ GTVT trong việc tham mưu, đề xuất với Chính phủ và các Bộ ngành liên quan đã tháo gỡ căn bản những vướng mắc, tồn tại về cơ chế, chính sách trong quản lý, đầu tư XDCB. Từ các chính sách đầu tư công chung được ban hành như: Nghị định 99/2007/NĐ – CP về Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình và các thông tư hướng dẫn được đánh giá là đã tiệm cận với thông lệ quốc tế và diễn biến hoạt động thực tế... cho tới những tháo gỡ mang tính đặc thù của Chính phủ cho lĩnh vực giao thông như Nghị quyết số 59/2007/NQ - CP (NQ59) về một số giải pháp xử lý những vướng mắc trong hoạt động đầu tư xây dựng và cải cách một số thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp. Có thể khẳng định, NQ 59 sẽ góp phần "tháo chốt" những nút thắt mang tính hệ thống về cơ chế chính sách trong hoạt động đầu tư XDCB tồn tại dai dẳng suốt những năm qua. Bên cạnh đó, trong năm 2007, Bộ GTVT cũng hoàn tất việc ban hành các văn bản phân cấp, ủy quyền trong quyết định, thực hiện các dự án sử dụng vốn NSNN cho các chủ đầu tư và các ban quản lý dự án...
Theo nhận định của các chuyên gia, việc phân cấp, giao quyền lớn hơn cho các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, sẽ giảm tải cho các cơ quan tham mưu của Bộ GTVT, sẽ tạo thêm sự chủ động cho các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, giảm bớt những khâu trung gian, thủ tục phiền hà, thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án.
Năm 2008 là năm nhiều dự án lớn với quy mô hàng tỷ USD sẽ cơ bản kết thúc quá trình chuẩn bị để có thể khởi công ngay, cộng với mức cam kết tài trợ cho các dự án ODA ngành GTVT từ phía các nhà tài trợ cao nhất từ trước tới nay sẽ tạo nên nguồn vốn đầu tư dồi dào.
Bên cạnh đó, năm nay, Bộ GTVT đã đăng ký giải ngân với Chính phủ số vốn lên tới 27.521 tỷ đồng, trong đó riêng các dự án TPCP là 10.261 tỷ - mức giải ngân cao nhất từ trước tới nay. Về phía Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đều đã có những khẳng định về việc thu xếp vốn cho các dự án. Đây vừa là thuận lợi song cũng là sức ép rất lớn đối với các đơn vị trong ngành bởi xã hội sẽ khó có thể chấp nhận việc ngành GTVT kéo dài thêm 1 năm không tiêu hết được số vốn đăng ký.
Năm 2008 đã là năm thứ 4 ngành GTVT ở trong điểm đáy của chu kỳ phát triển, nếu không có những sự đột phá lớn từ nội tại, ngành GTVT sẽ lại rơi vào vòng xoáy trì trệ mới với những hệ lụy khó lường. Những tín hiệu về sự chuyển mình này đã từng bước lộ diện trong các cơ quan QLNN của Bộ cũng như các đơn vị trực tiếp thực hiện.
Cùng với nỗ lực của ngành, trong thời gian tới, Bộ GTVT cần tiếp tục nhận được sự hỗ trợ tháo gỡ cơ chế, chính sách, vướng mắc theo hướng Chính phủ ủy quyền, phân cấp mạnh mẽ cho Bộ trưởng Bộ GTVT quyết định những vấn đề cụ thể, đặc thù đối với ngành; sự vào cuộc tích cực, có trách nhiệm hơn của chính quyền địa phương trong công tác GPMB.
Chậm chân lúc này là có lỗi với hiện tại và tương lai, gây tổn hại đến truyền thống "mở đường thắng lợi" của ngành Giao thông. Theo quy luật, sự phát triển thường theo đường xoáy trôn ốc, lịch sử đang lặp lại nhưng ở mức cao hơn. Năm Mậu Tý này gần giống như một "Mậu Thân tổng tiến công" trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
Tranh thủ tối đa thời cơ, vượt qua mọi thách thức để góp phần tích cực nhất cùng cả nước "sớm ra khỏi tình trạng kém phát triển". "Vận nước đã đến rồi...", lời ca năm nào cất cao ca trên khắp mặt trận mở đường và giữ mạch máu giao thông ra tiền tuyến, hơn lúc nào hết cần được nối tiếp trên các công trường làm đường hôm nay...
Anh Minh Số lượt đọc:
525
-
Cập nhật lần cuối:
10/01/2008 04:57:00 PM 
Ý kiến của bạn: | 