Đây là kết luận mà Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra tại cuộc họp báo công bố Kết quả đánh giá chi tiết việc thực hiện Dự án GTNT2 và Dự án nâng cấp hệ thống đường bộ sử dụng vốn vay WB do nhà tài trợ này và Bộ GTVT tổ chức hôm 28/5. Những đánh giá này được đưa ra sau cuộc kiểm tra, nghiên cứu đánh giá độc lập do Cơ quan Liêm chính nội bộ của Ngân hàng Thế giới tiến hành từ tháng 5 đến tháng 9/2006 tại Việt Nam sau vụ việc tại PMU18. Như vậy sau JBIC, WB đã có những khẳng định đầy tích cực về các dự án ODA do Ban Quản lý các dự án 18 (PMU18) quản lý.
Trước đông đảo cơ quan thông tấn báo chí, ông Martin Rama, quyền Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam khẳng định: Đoàn kiểm tra đã phát hiện những dấu hiệu bất thường nhưng không có bằng chứng gian lận và tham nhũng của quan chức PMU18 và các dự án đã đạt được những kết quả như dự kiến, mang lại hiệu quả tích cực.
Được biết mục đích của cuộc nghiên cứu này là tìm ra những sơ hở, yếu kém trong hệ thống quản lý dự án để đưa ra giải pháp khắc phục hữu hiệu, đồng thời xác định liệu có thể đã xảy ra những tham nhũng, lãng phí tại 2 dự án này hay chưa?
Cần phải nói thêm rằng, cả 2 dự án: GTNT2 (WB2) có tổng mức đầu tư 145 triệu USD và Dự án nâng cấp hệ thống đường bộ (RNIP) có tổng mức đầu tư khoảng 304 triệu USD với những hợp phần quan trọng nhất đều do PMU18 quản lý.
Theo đánh giá của phía WB, Dự án GTNT2 vừa kết thúc năm 2006 đã góp phần khôi phục 1.820 tuyến đường nông thôn, bao gồm 7.600 km đường và 1.029 cầu, đem lại lợi ích trực tiếp cho 1 triệu người nghèo, giúp khoảng 200.000 người thoát khỏi đói nghèo. Dự án RNIP đang trong giai đoạn triển khai nên chưa được đánh giá hiệu quả.
Tuy nhiên, qua tiến hành kiểm tra 742 hợp đồng được triển khai tại 2 Dự án này kể từ năm 2004 (với sự tham gia của 1.376 công ty và 1.145 cá nhân), WB đã phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường như: các nhà thầu trong cùng một hợp đồng nộp bảo lãnh dự thầu ở cùng một ngân hàng với các số xêri liên tiếp giống nhau; cấp giấy chứng nhận hoàn công cho các cây cầu mà việc thực hiện mới chỉ bắt đầu; các hồ sơ thầu khác nhau đôi khi có cùng lỗi về cách bố trí, phông chữ, lỗi chính tả và lỗi chấm câu; các hồ sơ không trúng thầu được chuẩn bị một cách cẩu thả và dường như chỉ được chuẩn bị nhằm mục đích tạo ra cảm giác là có sự cạnh tranh.
Những dấu hiệu bất thường này chủ yếu diễn ra ở các Ban QLDA của các tỉnh tham gia dự án, nơi chủ trì tổ chức thực hiện các dự án trên địa bàn của mình từ khâu phê duyệt dự án, TKKT; tổ chức đấu thầu, phê duyệt kết quả đấu thầu, nghiệm thu, thanh toán. PMU18 làm nhiệm vụ giúp các tỉnh, thành phố kiểm tra kết quả đấu thầu, ký kết hợp đồng.
Dù vậy, các điều tra viên của WB đã chỉ ra những thiếu sót trong việc kiểm soát đối với công tác đấu thầu và quản lý tài chính của PMU18. Các thiếu sót này bao gồm: thiếu hệ thống kế toán thống nhất; chứng từ thanh toán bị sửa đổi không hợp lệ; thời gian thanh toán quá dài; đơn rút vốn có thông tin chưa chính xác; thời gian từ khi nộp báo cáo khảo sát hiện trường đến khi có giấy chứng nhận thanh toán là quá lâu.
Được biết tại bản đánh giá của mình, WB cũng đưa ra một số khuyến nghị về các biện pháp ngắn hạn và trung hạn mà nhà tài trợ này sẽ phối hợp cùng phía Việt Nam thực hiện. Giải pháp ngắn hạn bao gồm việc xây dựng một kế hoạch hành động phòng chống tham nhũng, lãng phí trong các dự án ODA thuộc ngành Giao thông ở Việt Nam và củng cố hệ thống quản lý tài chính của các Ban QLDA. Giải pháp trung hạn bao gồm tăng cường thể chế về việc xử lý các khiếu kiện và đẩy mạnh cung cấp thông tin về dự án cho công chúng để nâng cao hiệu quả giám sát cộng đồng.
Phát biểu tại cuộc họp báo, ông Nguyễn Hồng Trường, Thứ trưởng Bộ GTVT khẳng định: “Bộ GTVT đánh giá cao các khuyến nghị được nêu trong đánh giá này. Bộ GTVT và các tỉnh sẽ xem xét kỹ báo cáo này. Trong thời gian qua Chính phủ Việt Nam và Bộ GTVT đã có nhiều cải tiến căn bản trong công tác quản lý đầu tư để chấn chỉnh. Một số bất cập trong Dự án GTNT2 đã được rút kinh nghiệm trong Dự án GTNT3, mà WB và Chính phủ Việt Nam vừa ký hai tuần trước. Chúng tôi sẽ xem xét rất kĩ những kiến nghị của đánh giá này để áp dụng vào những dự án trong tương lai”.
Đối với những dấu hiệu sai phạm do WB nêu ra, ông Nguyễn Hồng Trường khẳng định: Cấp nào quản lý thì cấp ấy phải trực tiếp chịu trách nhiệm. Ví dụ đối với hoạt động đấu thầu, khâu này do Sở GTVT các tỉnh thực hiện, vì vậy họ và lãnh đạo địa phương, cụ thể là UBND các tỉnh, sẽ phải chịu trách nhiệm chính. Đối với khâu thanh quyết toán, do PMU18 chịu trách nhiệm giải ngân nên nếu có sai phạm trong khâu này thì PMU18 phải chịu trách nhiệm.
Trả lời câu hỏi của các nhà báo về việc những phát hiện trong đánh giá liệu có tác động hay ảnh hưởng bất lợi đến chính sách hợp tác của WB với chính phủ Việt Nam hay không? Đại diện WB khẳng định: Cam kết của WB hỗ trợ Việt Nam trở thành nước có thu nhập trung bình sẽ không có gì thay đổi.
Hợp tác giữa WB và Chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục theo tinh thần Chiến lược Đối tác quốc gia giai đoạn 2007 - 2011 mới được phê chuẩn hồi đầu năm nay.
Những cột mốc trong quá trình hợp tác gần đây và sắp tới bao gồm Hiệp định về dự án GTNT 3 ký ngày 17/5/2007; thương thảo về Chương trình Tín dụng Xoá đói giảm nghèo lần thứ 6 ngày 21/5/2007; Phê duyệt Dự án cải thiện cơ sở hạ tầng Giao thông vùng Đồng bằng Sông Cửu Long; Hội nghị Tư vấn Nhóm các nhà tài trợ giữa kỳ ngày 01/6/2007 sẽ do Chính phủ và WB đồng chủ trì và một loạt các khoản vay ưu đãi trị giá 465 triệu USD sẽ được phê chuẩn vào các ngày từ 21-26 tháng 6 tới.
A.M
Về những dấu hiệu bất thường tại 2 dự án được nêu ra trong Báo cáo của WB, đại diện Vụ KH-ĐT, Bộ GTVT cho biết:
- Đến nay, một số các đơn vị trực tiếp thực hiện dự án đang có ý kiến chưa thống nhất đối với một số vấn đề trong kết luận của bản Báo cáo. Bộ GTVT cũng chưa có điều kiện thẩm định lại nhưng qua nghiên cứu cho thấy Báo cáo chỉ liệt kê các dấu hiệu bất thường mà chưa đi sâu phân tích để làm rõ mức độ vi phạm của các dấu hiệu (lỗi hay phạm quy) và các nguyên nhân có thể dẫn đến sai sót, nhất là các nguyên nhân khách quan dễ thấy. Đó là:
- Do sự khống chế về suất đầu tư, tiêu chuẩn kỹ thuật thấp, hệ thống GTNT ở Việt Nam chưa được tổ chức quản lý và duy tu bảo dưỡng, nguồn lực cho công tác giám sát không bảo đảm... đã ảnh hưởng tới chất lượng thiết kế và xây dựng.
- Các dấu hiệu bất thường trong đấu thầu có thể do cố ý, thiếu trách nhiệm hoặc năng lực trình độ của các cán bộ các Ban QLDA địa phương hạn chế, chưa đủ sức để xử lý các trường hợp nhạy cảm, phức tạp do bản thân họ và các nhà thầu tư nhân địa phương chưa tiếp cận được với thông lệ quốc tế và không có kinh nghiệm đấu thầu. Cũng có nhiều vấn đề có vẻ bất thường nhưng lại không trái với các quy định hiện hành nên gây khó khăn cho các cán bộ xét thầu.
- Thủ tục phê duyệt còn cồng kềnh, có quá nhiều chữ ký trong thanh toán và các quy định về quản lý tài chính theo quy định của Việt Nam còn bất cập.
Tại dự án GTNT 2 được thực hiện theo mô hình phân quyền, trong khi các VBQPPL về đầu tư xây dựng của Việt Nam có nhiều điểm chưa hài hoà với thông lệ quốc tế và liên tục thay đổi trong thời gian vừa qua, năng lực của các cán bộ QLDA và các nhà thầu tư nhân địa phương hạn chế, sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương chưa thật chặt chẽ, chế độ trách nhiệm chưa rõ ràng nên trong chỉ đạo và thực hiện có những sơ hở nhất định.
P.V Số lượt đọc:
772
-
Cập nhật lần cuối:
30/05/2007 08:37:38 AM 
Ý kiến của bạn: | 