Doanh nghiệp sản xuất xe máy Việt Nam: Vẫn ăn xổi ở thì

Những chiếc xe máy nháikiểu dáng xe Wave, Super Dream, Jupiter được bày bán công khai ở nhiều cửa hàng, và cũng không thiếu những loại xe này lưu thông trên đường phố, tình trạng coppi kiểu dáng của một số doanh nghiệp sản xuất xe máy 100% vốn trong nước hiện nay đang ở tình trạng báo động.

Theo kết quả kiểm tra của Bộ Công nghiệp, hiện chỉ có 11/45 doanh nghiệp xe máy trong nước có khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức mới khi thời điểm hội nhập ngày càng tới gần. Từ năm 2003, xe máy đã bị đưa ra khỏi danh mục loại trừ tạm thời và không bị hạn chế nhập khẩu với mức thuế nhập khẩu là 100%. Dù mức thuế nhập khẩu xe máy nguyên chiếc vào Việt Nam hiện còn khá cao, nhưng chỉ tới năm 2006, xe máy nguyên chiếc nhập khẩu từ ASEAN sẽ chỉ còn chịu mức thuế suất 20% và giảm xuống 5% vào năm 2008 theo quy định của CEPT/AFTA.

Song, mối quan tâm nhất đối với các doanh nghiệp sản xuất xe máy 100% vốn trong nước không phải là sự cạnh tranh với xe máy nhập khẩu mà là cuộc đua chiếm lĩnh thị phần với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sản xuất tại Việt Nam. Chỉ tính riêng 6 doanh nghiệp liên doanh sản xuất xe máy đã có lượng xe tiêu thụ ngang bằng với 45 doanh nghiệp trong nước. Không chỉ có nỗi lo về sản lượng, chất lượng sản phẩm mà một số doanh nghiệp Việt Nam còn đang phải lo "đối phó" về việc bị kiểm tra, thu giữ, bị phạt vì vi phạm sở hữu công nghiệp. Hiện nay, các loại xe gắn máy do doanh nghiệp trong nước sản xuất hầu như sao chép lại kiểu dáng công nghiệp đã được đăng ký bảo hộ của các công ty liên doanh. Ngay trong lĩnh vực sản xuất phụ tùng, dù được đánh giá là có thể sản xuất tới xấp xỉ 100% các chi tiết (trừ một số chi tiết động cơ) cũng đang phải đối mặt với vấn đề tương tự.

Sau khi gửi văn bản đến Ban chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại, Công ty Honda Việt Nam cũng vừa gửi văn bản kiến nghị đến Cục Đăng kiểm Việt Nam nhằm giảm vi phạm sở hữu công nghiệp đối với xe máy Honda ở Việt Nam. Không chỉ có Công ty Honda mới bức xúc trước thực tế này, mà một số doanh nghiệp khác cũng đang phải đối mặt với tình trạng vi phạm kiểu dáng công nghiệp, như Công ty Yamaha với sản phẩm xe Jupiter.

Theo Công ty Honda Việt Nam, Công ty Honda Nhật Bản chỉ nhượng quyền sử dụng kiểu dáng xe Wave cho hai doanh nghiệp ở Việt Nam là Công ty Honda Việt Nam và Công ty GMN, nhưng trên thực tế những chiếc xe làm nhái, làm giả kiểu dáng xe Wave được bày bán và lưu thông khá phổ biến. Các hành vi xâm phạm sở hữu công nghiệp của Honda rất đa dạng: từ làm giả, làm nhái các chi tiết, phụ tùng thay thế dùng cho các sản phẩm của Honda như xe Dream, Wave, Future cho đến làm giả, làm nhái toàn bộ xe. Mỗi khi Honda tung ra thị trường một mẫu xe mới thì gần như ngay lập tức trên thị trường xuất hiện loại xe đó đã bị làm giả, làm nhái từ nhãn mác, kiểu dáng đến sáng chế, giải pháp kỹ thuật ở nhiều mức độ khác nhau. Tính từ năm 2001 đến nay, Công ty Honda đã phối hợp với các cơ quan chức năng bắt được 423 vụ, tiêu hủy chi tiết vi phạm của 10.071 xe, phạt hành chính 1,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, tình hình vi phạm vẫn chưa có chiều hướng giảm. Điển hình là vụ công an Thái Bình bắt được Đặng Thành Phúc mua xe nhái rồi đổi vỏ lốc máy, một số chi tiết và tem xe giả (vốn có sẵn trên thị trường) rồi bán lại cho nhiều người tiêu dùng với giá xe thật (mua 6 triệu, bán 15 triệu). Như vậy, tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực xe máy đã tạo điều kiện cho kẻ lừa đảo gây thiệt hại cho người tiêu dùng, nhất là nguy hiểm về tính mạng do chất lượng xe không được kiểm soát.

Tình trạng vi phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với xe máy và phụ tùng xe máy xảy ra trong một thời gian dài với số lượng lớn cho thấy hoạt động thực thi quyền sở hữu công nghiệp ở Việt Nam vẫn tồn tại nhiều hạn chế: có nhiều cơ quan cùng thực thi bảo hộ sở hữu trí tuệ nhưng vẫn chưa có một cơ chế phân quyền chặt chẽ nên có sự chồng chéo giữa các cơ quan này khi xử lý vi phạm hoặc ít khi có sự phối hợp đồng bộ. Bên cạnh đó, mức xử phạt hành chính đối với vi phạm sở hữu công nghiệp như hiện nay là không đủ sức răn đe đối tượng vi phạm.

Nhưng thiết nghĩ, chính những doanh nghiệp sản xuất xe máy của Việt Nam cần xác định mục tiêu lâu dài của mình, tránh tình trạng "ăn xổi ở thì" như hiện nay. Nếu các doanh nghiệp này không thể tự thiết kế, tạo ra sản phẩm mới được thị trường chấp nhận, mà vẫn tiếp tục làm nhái kiểu dáng xe thì những doanh nghiệp này mãi mãi đi sau, phụ thuộc vào các công ty liên doanh. Nhà nước bảo hộ cho ngành công nghiệp xe máy trong một thời gian dài là mong muốn có một ngành công nghiệp xe máy thật sự, những chiếc xe máy "Made in Viet Nam" thật sự.

Thu Phương

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang