Cụm từ “người làm thuê quý tộc” không hiểu tự lúc nào đã gắn với cái nghề hoa tiêu hàng hải. Hơn ai hết, những công ty vận tải biển, những chủ tàu trong và ngoài nước hiểu rõ điều này. Hình ảnh “hoa tiêu khệnh khạng xách va li lên tàu” đã không còn xa lạ và việc nhanh chóng cải thiện hình ảnh hoa tiêu được coi là vấn đề cấp bách đặt ra hiện nay đối với những người làm công tác quản lý chuyên ngành.
Một điều dễ nhận thấy ở nghề hoa tiêu hàng hải chính là: lợi nhuận lớn và không có cạnh tranh, hay nói chính xác hơn là vẫn còn độc quyền. Chính đặc điểm “ưu việt” này đã khiến không ít hoa tiêu, cũng như công ty hoa tiêu trở nên “cửa quyền”, “khệnh khạng”.
Trên thực tế, hoa tiêu hàng hải là một dịch vụ mang tính đặc thù chuyên ngành, với mục tiêu chính là đảm bảo an toàn, an ninh hàng hải và phòng ngừa ô nhiễm môi trường, góp phần bảo vệ chủ quyền và quyền tài phán quốc gia.
Hoa tiêu hàng hải được coi là một trong những mắt xích quan trọng góp phần đảm bảo cho tàu hành hải an toàn. Có thể hiểu đơn giản hoa tiêu hàng hải là người dẫn những con tàu cập cảng, rời cảng.
Một sai sót nhỏ của hoa tiêu cũng có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường. Hoa tiêu phải là những người làm việc quyết đoán, độc lập và nghề hoa tiêu “không phải là nghề dành cho những người muốn có cuộc sống ít căng thẳng” như cách nói của Chủ tịch Hiệp hội Hoa tiêu Hàng hải thế giới.
Chính vai trò to lớn của hoa tiêu trong việc bảo đảm an toàn tàu thuyền đã đòi hỏi người hoa tiêu phải có một sự hiểu biết sâu sắc về tuyến luồng mình sẽ dẫn dắt, điều động tàu.
Trước đây, các cơ quan quản lý Nhà nước đã “vin” vào lý do này để duy trì độc quyền hoa tiêu mà cụ thể là quy định “mỗi vùng hoa tiêu hàng hải bắt buộc chỉ có duy nhất một đơn vị hoa tiêu hoạt động”.
Tuy nhiên, khi Nghị định 173/2007/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của hoa tiêu hàng hải của Chính phủ ra đời hồi cuối năm ngoái, các công ty hoa tiêu đã bị dỡ bỏ phần nào lá chắn “độc quyền”.
Nghị định quy định rõ mỗi công ty hoa tiêu chỉ hoạt động tại một vùng bắt buộc. Mỗi vùng hoa tiêu bắt buộc có thể có nhiều công ty hoa tiêu tùy vào số tuyến dẫn tàu trong vùng đó nhiều hay ít.
Mỗi tuyến dẫn tàu chỉ do một công ty hoa tiêu đảm nhận cung cấp. Với Nghị định mới này của Chính phủ, hoa tiêu đã không còn khả năng, cơ hội “hoành hành” trong vùng độc quyền của mình như trước tuy nhiên, sự độc quyền vẫn còn đó với những tuyến dẫn tàu riêng.
Trước đây, khi góp ý vào việc sửa đổi Bộ luật Hàng hải, từng có ý kiến tranh luận về việc cho phép nhiều thành phần kinh tế tham gia làm dịch vụ hoa tiêu.
Nhưng cũng có ý kiến cho rằng “mở” như vậy sẽ dẫn đến tình trạng vênh về đầu tư, cảng nào “ngon” thì bị giành giật, ở chỗ ít tàu thuyền thì không ai chịu đầu tư.
Ngoài ra, hoạt động này cần nhất là đảm bảo an toàn, an ninh hàng hải và bảo vệ môi trường. Sự cạnh tranh có thể dẫn tới việc các công ty hoa tiêu vì mục tiêu kinh tế mà quên đi hay lơ là “mục tiêu tối thượng là đảm bảo an toàn” của mình.
Thống kê cả nước hiện có 5 Công ty Hoa tiêu gồm các Công ty hoa tiêu khu vực I, II, III, IV, V lần lượt đảm nhận dẫn tàu khu vực phía Nam, khu vực Hải Phòng và từ Quảng Bình trở ra, khu vực Quảng Ninh và vùng Đông Bắc, khu vực Đà Nẵng, Quảng Nam, Thừa Thiên - Huế, khu vực sông Hậu, Hòn Chông, Bình Trị. Ngoài ra còn có Xí nghiệp hoa tiêu Vũng Tàu (trực thuộc CT DV và VTB Vũng Tàu, đảm nhận dẫn tàu luồng Thị Vải, Dầu khí, sông Dinh); Hoa tiêu Quy Nhơn và Hoa tiêu Nha Trang (hiện vẫn nằm trong tổ chức Cảng vụ) đảm nhận dẫn tàu khu vực Quy Nhơn và Nha Trang, Khánh Hòa.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia, nếu như không thể “mở” cho các thành phần kinh tế tham gia, chỉ còn cách duy nhất để cải thiện hình ảnh hoa tiêu, giảm bớt độc quyền là hoàn chỉnh bộ máy tổ chức của từng công ty hoa tiêu.
Được biết, hiện nay, mô hình tổ chức bộ máy của các công ty hoa tiêu không hoàn toàn thống nhất mà do các công ty tự xây dựng.
Ngoài ra, một số công ty mới thành lập, chia tách nên bộ máy tổ chức còn chưa hoàn thiện, điều lệ, nội quy, quy chế của các công ty thì đang ở tình trạng “thiếu về số lượng, chưa phù hợp về nội dung”.
Nhiều chuyên gia cho rằng, trước mắt, cần nhanh chóng xây dựng ban hành lại điều lệ của các Công ty hoa tiêu hiện nay cũng như xây dựng ban hành quy chế phân phối thu nhập, quy chế tài chính của Công ty hoa tiêu… Có như vậy, hoạt động hoa tiêu mới có thể đi vào quy củ.
Ngân Anh
Kỳ 2: Hoa tiêu: Thiếu và yếu
Số lượt đọc:
103
-
Cập nhật lần cuối:
25/08/2008 08:40:12 AM | 