Mọi chuyện sẽ chẳng có gì đáng nói và Dự án xây dựng cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong có lẽ cũng đã khởi công từ ngày 25/1/2008 như dự kiến nếu không có việc Tập đoàn POSCO (Hàn Quốc) xin xây dựng một nhà máy thép khổng lồ tại đúng vị trí đắc địa đã được chọn để xây cảng này.
Chọn cảng hay chọn thép sẽ không chỉ là việc ưu tiên ngành này hay ngành kia mà phải làm sao để tối đa hoá lợi ích quốc gia chứ không chỉ vì lợi ích của một nhóm người, một tổng công ty, một tập đoàn hay thậm chí là một tỉnh.
Vân Phong: nhà "mặt tiền" trên khu phố sầm uất
Vị trí của Vân Phong được ví tương tự như “mặt tiền” của ngôi nhà trên những đường phố sầm uất. Đây là dải đất liền vươn ra cực Đông của Tổ quốc, cách hải phận quốc tế 14km, gần ngã ba các tuyến hàng hải châu Âu - Bắc Á, châu Úc - Đông Bắc á và Đông Nam Á - Đông Bắc Á. Vùng vịnh này có nhiều lợi thế về thiên nhiên như ít bão, kín gió, khí hậu ôn hoà, có hệ thống đảo, bán đảo, vịnh sâu 20 - 30m nước trong, có quốc lộ 1, quốc lộ 26, đường sắt Bắc - Nam chạy qua, là khu vực có tiềm năng để phát triển kinh tế tổng hợp có tầm cỡ quốc gia và quốc tế đồng thời cũng là địa điểm có nhiều lợi thế để xây dựng cảng biển quốc tế.
Trên thực tế, một cảng biển được thị trường chấp nhận phải là một cảng biển mà tổng chi phí vận chuyển trước và sau cảng cùng chi phí tại cảng thấp hơn các cảng lân cận. Trong những chi phí trên, chi phí tạo độ sâu, độ kín gió, độ rộng mặt nước là những chi phí khổng lồ đáng quan tâm trước nhất. Bài học lịch sử Việt Nam cho thấy khi Hội An sau khi bị bồi lấp cũng chỉ trở thành một địa điểm khảo cổ, du lịch. Cảng Hải Phòng dù có đầy đủ mạng lưới vận tải đường sắt, đường sông, đường bộ và đường hàng không nhưng khi bị bồi lấp chúng ta vẫn cần có một cảng Cái Lân. Nhiều chuyên gia đã khẳng định, chỉ có tại Vân Phong, chúng ta mới có thể biến giấc mơ có một cảng trung chuyển ngang tầm quốc tế thành hiện thực.
Cảng, thép hay cả hai?
Với thiên thời địa lợi như vậy, vũng Đầm Môn đã được lựa chọn và quyết định đầu tư xây dựng cảng trung chuyển quốc tế. Và như trên đã nói, dự án xây dựng cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong có lẽ đã khởi công nếu không có việc Tập đoàn thép Posco (Hàn Quốc) cũng chọn đúng vị trí đắc địa này để xin xây dựng một nhà máy thép khổng lồ.
Vấn đề nằm ở chỗ, không có Vân Phong, mơ ước có cảng trung chuyển quốc tế của ta coi như “tan thành mây khói”, nhưng không có Vân Phong, nhà máy thép vẫn còn rất nhiều cơ hội chọn lựa khác. Bản thân UBND tỉnh Khánh Hoà cũng đã giới thiệu cho Posco một địa điểm khác thích hợp là Khu công nghiệp Vạn Thắng (gần thị trấn Vạn Gia, huyện Vạn Ninh) ngay khi nhà đầu tư này có ý định xây nhà máy thép qui mô lớn song phía POSCO chỉ đồng ý đầu tư tại khu vực Đầm Môn thuộc bán đảo Hòn Gốm.
Có ý kiến cho rằng, cảng trung chuyển quốc tế mới chuẩn bị khởi động, còn rất lâu nữa mới phát huy hiệu quả trong khi nhà máy thép sẽ nộp thuế khoảng 270 triệu USD/năm trong thời gian xây dựng, đi vào sản xuất (năm 2012) nộp 474 triệu USD/năm. Trong lúc chờ cảng trung chuyển quốc tế, sao không tận dụng thời gian làm thép?
Rất nhiều người đã ủng hộ phương án này vì như vậy chúng ta vẫn có cảng lại có thêm thép, nhà đầu tư nước ngoài cũng không “mếch lòng”. Nhưng như vậy là họ chưa thực sự hiểu về cảng trung chuyển quốc tế.
Cần phải nhấn mạnh rằng, một đặc điểm nổi bật của cảng trung chuyển quốc tế so với các cảng thông thường là sau khi có bến bãi, kho hàng, sẽ cần có những khu gia công, chế biến, lắp ráp… đối với hàng hoá trung chuyển. Nơi đây cũng cần một khu thương mại để làm đầu mối buôn bán của các chủ hàng có hàng trung chuyển qua cảng, và khu dịch vụ tài chính, ngân hàng phục vụ cho tất cả các hoạt động kinh tế thương mại, gắn với hoặc bắt nguồn từ cảng trung chuyển quốc tế.
Tất cả những phân khu này gắn kết, đi liền và hỗ trợ nhau trong tổng thể khu kinh tế Vân Phong và đều chỉ có thể xây dựng trên trung tâm bán đảo Hòn Gốm vì chúng đều phải gắn với cảng trung chuyển quốc tế. Nếu lấy bán đảo Hòn Gốm xây nhà máy luyện thép thì không còn chỗ cho tất cả các phân khu này và cũng đồng nghĩa với việc chúng ta chấp nhận sẽ không có cảng trung chuyển quốc tế.
Đấy là chưa nói đến vấn đề ô nhiễm. Công nghiệp luyện gang thép là ngành công nghiệp tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên qui mô lớn mà bài học ở Nhà máy tàu biển Hyundai Vinashin với khối lượng nix thải (xỉ đồng qua sử dụng) lên đến hàng trăm nghìn tấn vẫn còn nguyên giá trị.
Cần nói thêm rằng, bán đảo Hòn Gốm ngoài việc được quy hoạch làm cảng trung chuyển quốc tế cũng đã được quy hoạch phát triển du lịch sinh thái, đô thị, dịch vụ tài chính thương mại. Vịnh Vân Phong lâu nay vẫn nổi tiếng là vùng có nhiều tiềm năng sinh thái biển. Các tiềm năng động thực vật biển nơi đây không chỉ có giá trị trong lĩnh vực hải sản mà còn góp phần tạo nên sự phong phú cho môi trường biển. Tiềm năng du lịch sinh thái môi trường biển của vịnh mà nhiều tập đoàn khai thác du lịch nổi tiếng trên thế giới đánh giá cao cũng bắt nguồn từ đây. Nếu Posco xây dựng nhà máy thép tại đây, có chắc hệ sinh thái của Vịnh Vân Phong còn được bảo đảm?
Được biết, POSCO tuyên bố sẽ sử dụng qui trình công nghệ có tên là Finex cho nhà máy thép được lập dự án xây dựng tại Đầm Môn - bán đảo Hòn Gốm. Theo giới thiệu của nhà đầu tư, công nghệ này có khả năng giảm hẳn chất gây ô nhiễm so với các loại công nghệ hiện nay. Và UBND tỉnh Khánh Hòa sau khi cử đoàn công tác sang Hàn Quốc để khảo sát hoạt động của POSCO cũng đã kết luận: “Với công nghệ thiết bị sản xuất mới, hiện đại mà POSCO dự định triển khai tại nhà máy ở Vân Phong thì vấn đề môi trường hoàn toàn có thể yên tâm”!
Nhưng liệu chúng ta có thể “hoàn toàn yên tâm” khi công nghệ Finex mới đang chỉ dừng ở mức độ thử nghiệm và đoàn công tác của chúng ta sang Hàn Quốc mới chỉ dừng ở việc “tham quan nhà máy và nghe giới thiệu”?
Tất nhiên, nếu xây dựng nhà máy luyện thép, trước mắt chúng ta thu hút được hơn 10 tỉ USD, tạo điều kiện cho ngành công nghiệp đóng tàu phát triển, thu được thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân cho ngân sách nhà nước, tạo được hàng nghìn việc làm cho người lao động nhưng chúng ta cũng không còn cơ hội để phát triển cảng trung chuyển quốc tế - cơ hội để Việt Nam không còn là một nước “đứng trước biển”.
Liệu chúng ta có nên “tham bát, bỏ mâm”?
Thanh Bình Số lượt đọc:
365
-
Cập nhật lần cuối:
26/03/2008 08:35:33 AM 
Ý kiến của bạn: | 