Vì sao khách đi tàu mỗi năm một giảm? Vì sao khách đông, tàu trống nhưng vé lại không có bán? Làm gì để nâng cao thị phần vận tải đường sắt... ? Đó là những câu hỏi không mới nhưng xem ra mãi vẫn chưa có câu trả lời. Phải chăng lãnh đạo ngành Đường sắt "Bốc thuốc chưa đúng bệnh". Một cuộc hội thảo cấp toàn ngành Đường sắt vừa được tổ chức trong bối cảnh đáng báo động, trừ tháng Tết và 3 tháng hè, 8 tháng còn lại trong năm hành khách đi tàu liên tục giảm.
Thị phần vận tải bằng đường sắt không tăng mà còn có chiều hướng giảm
Ngày 21-5, tại Hà Nội, Tổng công ty ĐSVN đã tổ chức Hội thảo nâng cao sản lượng vận tải hành khách năm 2008. Trừ khu vực phía Bắc, các đơn vị miền Trung và miền Nam được dự họp qua hình thức điện thoại hội nghị trực tuyến. Nhiều ý kiến tham luận tại hội nghị đã thẳng thắn đưa ra những bất cập lâu nay của ngành, từ cơ chế đến giải pháp và cả sự điều hành thiếu nhất quán.
Theo báo cáo của Ban kinh doanh vận tải, Tổng công ty ĐSVN, liên tục từ năm 2006 đến nay sản lượng vận tải hành khách liên tục giảm, bình quân mỗi năm giảm từ 5-8%, đặc biệt là khách đi tàu địa phương ngày càng giảm mạnh. Năm 2007 hành khách lên tàu chỉ bằng 99,98% so với năm 2006, trong đó khách đi tàu địa phương chỉ bằng 96,1%. Quý I năm 2008 hành khách đi tàu chỉ bằng 98% so với quý I-2007, trong đó khách đi tàu Thống nhất chỉ bằng 95,6% so với cùng kỳ 2007. Trong xu thế miếng bánh vận tải tăng nhanh, nhưng với đường sắt nhiều năm qua thị phần vận tải vẫn khiêm tốn ở mức 4% với vận tải hàng hóa và 8% với vận tải hành khách. Thậm chí có ý kiến còn cho rằng con số này còn thấp hơn, vì vận tải đường sắt chỉ tăng theo thời vụ ngắn.
Nguyên nhân thì có nhiều. Về khách quan do cơ sở hạ tầng đường sắt không được đầu tư cho tương xứng nên vừa yếu kém vừa lạc hậu. Tiếp đó là sự cạnh tranh gay gắt giữa các phương tiện vận tải. Ngoài máy bay, ô tô chất lượng cao đã trở thành đối thủ đáng gờm với đường sắt. Những nguyên nhân do chủ quan của ngành đã được các đại biểu dự hội thảo phân tích mổ xẻ. Đặc biệt là câu hỏi vì sao khách đông, nhưng tàu trống và vé không có bán?
Phân tích, so sánh giá cước của đường sắt với máy bay, tàu biển Hoa Sen và ôtô chất lượng cao, ông Vũ Tá Tùng, Tổng giám đốc Công ty Vận tải hành khách Đường sắt Sài Gòn đã mạnh dạn đưa ra nhiều giải pháp và kiến nghị cụ thể. Theo ông Tùng, lợi thế của đường sắt là sự tiện lợi và an toàn cũng đang bị cạnh tranh mạnh mẽ. Ngay cả xe ôtô cũng có giường nằm, vệ sinh khép kín, dịch vụ ăn uống dọc đường hoàn hảo, lái phụ xe được đổi ca kíp theo chặng để đảm bảo an toàn... Theo số liệu điều tra của Công ty Vận tải hành khách Đường sắt Sài Gòn: 85% hành khách đi tàu mua vé trước 10 ngày, vì vậy ngành phải chủ động tìm đến lượng hành khách đi tàu mua vé trước từ 2-3 tháng, cần thực hiện việc bán vé qua mạng và có chiến dịch bán vé giá rẻ; giảm giá, thậm chí có những vé giảm tới 50% để thu hút hành khách đi tàu. Không nên thu lệ phí đối với hành khách đổi lại vé, tiến tới bán vé qua điện thoại, giao vé tận nhà nhưng không thu thêm phí. Trừ chiến dịch tết và hè là đông khách, 8 tháng còn lại của năm hành khách đi tàu liên tục giảm vì vậy cần phải đẩy mạnh công tác quảng cáo tiếp thị để nâng cao thị phần vận tải của toàn ngành.
Phải chăng lãnh đạo ngành Đường sắt "Bốc thuốc chưa đúng bệnh"?
Vì sao hành khách khó mua được vé đi tàu, nhân viên nhà ga lại ngại hoặc không vui vẻ khi bán vé?
Một câu hỏi nghe có vẻ vô lý nhưng lại là thực tế diễn ra lâu nay. Tập trung phân tích, mổ xẻ, các đại biểu đã thống nhất với nguyên nhân do phần mềm bán vé điện toán hiện không phù hợp. Thư ký bán vé không làm chủ được khi sử dụng máy điện toán. Nhân viên bán vé không nhìn thấy chỗ trống trên sơ đồ nên phải dùng điện thoại để xin Trung tâm (trung bình một lần xin nhanh nhất cũng phải mất 15 phút mới giải quyết được một vé bán ghép chặng).
Một khi còn cơ chế xin - cho thì hành khách khó mua được vé là lẽ đương nhiên, nhân viên bán vé vì thế cũng thường trực sẵn câu trả lời hết vé thay cho việc gọi điện xin Trung tâm. Việc bán vé tàu qua mạng (vetau.com) cũng chỉ được sử dụng trong dịp Tết và mới triển khai ở phía Nam nên chưa được phổ biến, thông dụng với hành khách có nhu cầu mua vé.
Ngoài những bất cập của việc bán vé đã nêu ở trên, có một vấn đề quan trọng hơn do chủ quan đang là nguyên nhân cản trở sự phát triển của ngành chính là cơ chế phân phối sản phẩm nội bộ. Chính điều này đã khiến việc bán vé khó khăn hơn, nhiều ga muốn bán khứ hồi cho hành khách nhưng không được bán vì ảnh hưởng đến doanh thu và thu nhập của ga khác. Chủ trương mở rộng thêm nhiều đại lý bán vé là đúng và trúng, nhưng thực chất các đại lý này vẫn không phát huy được hiệu quả vì vẫn duy trì cơ chế xin- cho. Bán vé bằng máy điện toán nối mạng nhưng vẫn thực hiện việc phân bổ số lượng vé là không phù hợp. Nối mạng nhưng các đại lý vẫn phải xin mỗi khi có khách mua vé là “nối mạng nửa vời”. Thực tế có những đại lý được phân bổ vé nhưng không bán hết, trong khi có nhiều đại lý lại không có đủ vé để bán. Đẩy mạnh việc bán vé qua điện thoại giao vé tận nhà, bán vé qua mạng nhưng vào dịp đông khách như hè, Tết thì không có vé mà bán vì khả năng tàu xe của ngành hạn chế.
Liên quan đến chất lượng phục vụ, nhiều ý kiến cho rằng, đã đến lúc phải thay đổi quy trình, công nghệ phục vụ trên tàu, nên tăng thu nhập cho nhân viên bằng cách giảm định biên. Trước đây từ chỗ 2 người phục vụ/xe đã điều chỉnh xuống 1 người/xe và tới đây có thể bố trí 2 người/ 3 xe. Nên tính toán để bố trí thợ điện, kiểm tu kiêm nhiệm, giảm lực lượng bảo vệ trên tàu... để quỹ lương của tổ tàu không tăng nhưng thu nhập của nhân viên tăng lên. Cho phép nhân viên trên tàu quảng cáo tiếp thị, vận động thuyết phục hành khách mua vé chiều về, sử dụng chỗ trống trên tàu hiệu quả... Bởi lực lượng này có điều kiện tiếp xúc với hành khách hàng chục giờ trên hành trình từ Bắc vào Nam hoặc ngược lại...
Nhiều đại biểu cho rằng uy tín của ngành đang bị giảm sút. Mua vé đi tàu đã khó, chất lượng phục vụ chưa cao, hành trình lại không đảm bảo... Nên chăng đã đến lúc lãnh đạo Tổng công ty ĐSVN phải xem xét và thay đổi bằng việc công bố kéo dài thời gian chạy tàu với những mác tàu thường xuyên không đảm bảo hành trình. Thực tế, nếu công bố hành trình tàu SE3 - 4 - 30 giờ mà không đạt thì có thể thay thế bằng 31- 32 giờ. Đại đa số hành khách khi được hỏi ý kiến đều cho rằng, họ không cần nhà tàu đi quá nhanh, mà chỉ cần đảm bảo thời gian tàu đến và đi như đã công bố. Không nên kéo dài mãi tình trạng tàu về đến ga cuối cùng là điệp khúc: “Tổ công tác trên tàu thay mặt ngành Đường sắt xin lỗi hành khách...”.
Theo ý kiến của một số chuyên gia đường sắt: Thương hiệu ĐSVN, đã có không được chỉ gặm nhấm mà không đầu tư. Xã hội hóa là cần thiết nhưng cần có chiến lược dài hơi. Nhìn những đoàn tàu liên doanh liên kết hiện nay, nhiều người cho rằng như “chợ họp trên tàu”, mỗi anh mỗi kiểu, anh đèn chùm, rèm cửa diêm dúa, anh chan hòa ánh sáng, anh lại thích kiểu nửa sáng nửa mờ như quán bar... Ngay giá vé của từng đơn vị đã thuê đã mua trọn gói đoàn tàu, toa xe cũng nên quy định cụ thể, giá vé đường sắt là phải chuẩn mực như nhau, có tăng hơn là ở dịch vụ kèm theo. Nên chăng phải có quy định đã tham gia vào ngôi nhà ĐSVN là phải đạt tiêu chuẩn nhất định. Không nên mạnh ai nấy làm như hiện nay.
Một số ý kiến cho rằng, trong bối cảnh “khách đi tàu đang rơi tự do” ngành cần phải làm tốt hơn công tác quảng cáo tiếp thị. Theo ông Trần Gia Tiến, Phó Tổng giám đốc Công ty VTHK Đường sắt Hà Nội: Ngoài một vài biểu bảng ở các ga, trừ một vài số báo vào dịp tết, công tác quảng cáo thông tin của ngành không theo mùa vụ. Trừ 1 tháng Tết và 3 tháng hè, 8 tháng còn lại trong năm lượng hành khách giảm, đặc biệt giảm nghiêm trọng vào tháng 4-5, nhưng ngành không hề có chiến dịch quảng cáo tiếp thị, không áp dụng giảm giá...
Trong khi dịp Tết và dịp hè “khách đông đuổi không hết” thì lại tổ chức quảng cáo, tiếp thị. Công tác phục vụ trên tàu cần phải được quan tâm nhiều hơn nữa, những kiến nghị của nhân viên phục vụ trên tàu tại hội nghị đối thoại trước đó với Tổng giám đốc Tổng công ty ĐSVN cần phải được chỉ đạo để các cơ quan tham mưu thực hiện. Bởi sự hài lòng của hành khách chính là thành công của ngành. Để câu slogan: “ĐSVN- Nụ cười trong suốt hành trình của bạn” trở thành hiện thực, còn rất nhiều việc mà ngành phải làm. Có như vậy ĐSVN mới giữ vững và mở rộng được thị phần vận tải trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập hiện nay.
T.T Số lượt đọc:
222
-
Cập nhật lần cuối:
23/05/2008 08:30:08 AM 
Ý kiến của bạn: | 