Những cảm nhận từ Lào - Thái – Việt

Với nhiều người dân ở nước ta, tâm lý rằng việc đội MBH chỉ thực hiện ở những nước phương Tây nào đó xa xôi và không thích hợp khi bắt buộc đội ở nước ta. Chính vì vậy, câu chuyện về việc đưa chiếc MBH vào cuộc sống ở Việt Nam trong nhiều năm nay gian truân, tốn không ít công sức và giấy mực của các cơ quan chức năng cũng như dư luận cả nước.

Báo GTVT giới thiệu tới bạn đọc việc triển khai đội MBH của hai nước Lào và Thái Lan, được xem là “láng giềng” của nước ta bởi cùng trong khu vực Đông Nam á để qua đó rút ra những kinh nghiệm và bài học chuẩn bị cho việc triển khai ở Việt Nam.

Cảm nhận Bangkok

Chúng tôi đến Thái Lan vào những ngày trung tuần tháng 8, còn nhớ thời điểm năm 1995, quy định về việc đội MBH đi xe máy đã được Thái Lan chính thức bổ sung trong Luật. Tuy nhiên, thời điểm đó, số người thực hiện đội MBH rất ít ỏi, nhiều người còn tỏ thái độ chống đối khi bị kiểm tra và xử phạt. Trong nhiều năm liền sau đó, việc bắt buộc đội MBH gần như bị lãng quên, hầu hết mọi người ra đường đều không đội MBH. TNGT cùng với đó ngày càng gia tăng đến mức kỷ lục và khó kiểm soát.

Đến năm 2003, Thái Lan phải thành lập riêng một Uỷ ban ATGT Quốc gia, tập hợp các bộ, ngành và các tổ chức xã hội dồn toàn lực để kiềm chế TNGT và một trong những biện pháp ưu tiên hàng đầu là quyết tâm đưa bằng được MBH vào cuộc sống và trở thành thói quen của người dân.

Giờ đây, trên những đường phố Bangkok rộng và hoành tráng vẫn là sự đan xen như mắc cửi giữa ô tô và xe máy. Nhưng khác với trước đây, thật hiếm có thể phát hiện thấy người tham gia giao thông nào ngồi trên xe máy không đội MBH, chỉ thi thoảng mới có một vài trường hợp người ngồi sau không đội. Những chiếc xe máy dựng dọc đường và trên vỉa hè giờ chiếc nào chiếc nấy đều treo những chiếc MBH với đủ các mẫu mã, mầu sắc bắt mắt. Nhiều người chẳng cần phải khoá hay treo MBH cẩn thận vì sợ mất cắp như ở Việt Nam hiện nay mà chỉ cần đặt lên yên xe hay gương chiếu hậu.

Theo số liệu thống kê của Phòng CSGT Bangkok và theo ghi nhận của chúng tôi qua thực tế tham gia giao thông trên đường, tỷ lệ người đội MBH thường xuyên ở mức trên 90%. Đây có thể nói là một tỷ lệ lý tưởng cho thấy ý thức tự giác chấp hành của người dân Thái đã được cải thiện rất nhiều sau những nỗ lực của Chính phủ cũng như Hoàng gia và các cơ quan chức năng. Cùng với những kết quả khả quan về việc triển khai đội MBH, tình hình trật tự ATGT ở Bangkok nói riêng và Thái Lan nói chung đã được “giảm nhiệt” đáng kể. Nếu Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng TNGT gia tăng khó kiểm soát thì trái lại từ năm 2003 đến nay cả số vụ và số người chết do TNGT ở Thái Lan liên tục giảm từ trên 15.000 xuống ở mức khoảng hơn 11.000.

Dấu ấn Viêng Chăn

Không giống với Thái Lan, mặc dù chưa triển khai được đồng bộ và rộng khắp trên địa bàn cả nước nhưng riêng với Thủ đô Viêng Chăn, ý thức chấp hành pháp luật và tỷ lệ người dân đội MBH khi đi xe máy thật đáng nể, làm nức lòng các nhà quản lý và tổ chức giao thông của đất nước xứ sở Triệu voi, cho dù thời gian triển khai áp dụng mới chỉ chưa đầy một năm.

Mới 21h, nhiều nhà đã cửa đóng, then cài, nhưng đường phố vẫn tấp nập người xe, đặc biệt là xe máy. Cả đoàn chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng bởi người nào người nấy, cả ngồi trước và ngồi sau đều đội trên đầu chiếc MBH. Nhưng còn bất ngờ hơn nhiều lần khi chúng tôi biết thông tin nước bạn Lào mới chỉ bắt đầu thực hiện nghiêm luật đội MBH từ đầu năm 2007.

Ông Thongsavath Bounsack, Cục phó Cục vận tải Lào cho biết, từ năm 1987 Lào đã có Luật Giao thông đường bộ nhưng không có quy định về việc bắt buộc người đi xe máy đội MBH. Phải đến năm 2000 mới bổ sung quy định bắt buộc đội MBH vào Luật. Nhưng trong suốt thời gian từ năm 2000 đến hết năm 2006, nghĩa là trong khoảng gần 7 năm, việc triển khai thực hiện gần như chỉ là lấy lệ. Thời điểm đó, đi trên đường phố, hầu như chẳng thấy người đi xe máy nào chấp hành đội MBH.

Nhưng mọi chuyện giờ đây đã hoàn toàn đổi chiều. Bắt đầu từ 1-1-2007 quy định bắt buộc đội MBH được thắt chặt. Trước đó 1 tháng, CSGT đã thông báo đến toàn bộ dân chúng trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc sẽ xử lý nghiêm những trường hợp cố tình không chấp hành. Toàn bộ lực lượng CSGT cũng thực hiện đội MBH khi đi xe máy trước đó để làm gương cho người dân.

Những kết quả ban đầu đạt được có phần vượt ngoài sự mong đợi của các cơ quan chức năng khi chỉ 3 tháng đầu năm 2007 tỷ lệ người ngồi trước chấp hành đội MBH lên tới 80%. Nhưng đáng buồn là thời điểm đó, số người ngồi sau đội MBH vẫn thấp chỉ đạt khoảng 30%. Nhưng cho tới thời điểm hiện nay, nghĩa là chỉ hơn 8 tháng triển khai, tỷ lệ người chấp hành cả ngồi trước và ngồi sau thường xuyên đạt trên 95%.

Việt Nam- phải quyết tâm và gương mẫu

Vì sao Thái Lan với hệ thống giao thông hết sức hiện đại và số lượng xe máy cũng gần tương đương với nước ta (khoảng 16 triệu chiếc) lại có thể tiến hành hiệu quả việc đội MBH? Ngược lại với Thái Lan mặc dù kinh tế của đại bộ phận dân chúng còn nhiều khó khăn, không ít gia đình không thể cùng lúc mua nhiều chiếc MBH nên Chính phủ Lào mới chỉ thắt chặt việc đội MBH ở thủ đô Viêng Chăn nhưng chỉ chưa đầy một năm hầu hết tất cả người dân đều triển khai nghiêm túc, tỷ lệ người chấp hành đội MBH ở thủ đô Bangkok và Viêng Chăn luôn ở mức trên 90%?

Với việc ý thức tự giác chưa được cải thiện và tâm lý đội MBH để đối phó vẫn ăn sâu trong tiềm thức của người tham gia giao thông của nước ta thì thật khó cho các cơ quan chức năng để có thể triển khai đồng bộ và hiệu quả việc đưa MBH vào cuộc sống khi thời điểm 15/12/2007 đã gần kề ngay trước mắt. Khi đó, dù cho tất cả hơn 8.000 CSGT trong biên chế hiện nay và huy động tất cả các lực lượng cảnh sát, công an khác tham gia xử phạt người không đội MBH cũng khó có thể kiểm soát hết được tình hình trên tất cả các tuyến đường. Kể cả Việt Nam có áp dụng việc xử phạt mạnh tay hơn Lào hay Thái Lan khi áp dụng mức phạt cao và tạm giữ xe máy nhiều ngày, chắc chắn cũng chẳng thể phát huy hiệu quả lâu dài. Bởi việc xử phạt cao sẽ khó phù hợp với điều kiện kinh tế, còn với số lượng xe máy đã vượt ngưỡng 20 triệu thì dù có xây bao nhiêu bãi giữ xe cũng chẳng đủ để chứa số phương tiện vi phạm.

Cả Lào và Thái Lan cũng đều mất nhiều năm để thiết lập Luật đội MBH, nhưng khi Chính phủ thắt chặt quy định bắt buộc thì đã đạt được hiệu quả rất cao và đội MBH khi ngồi lên xe máy đã dần trở thành thói quen của người dân. Với Thái Lan, khi Chính phủ gặp khó khăn trong việc tuyên truyền, vận động người dân, đích thân Nhà vua và các thành viên trong Hoàng gia là những người được nhân dân tôn kính đứng ra kêu gọi và tham gia trực tiếp vào các chương trình cổ động việc đưa MBH vào cuộc sống. Chính việc làm đó cùng với sự quyết tâm, nỗ lực của Chính phủ và các ngành, các cấp đã khiến người dân tin tưởng từ đó đồng thuận cùng Chính phủ và chấp hành hết sức nghiêm túc. Còn với Lào, dù kinh tế của đại bộ phận người dân các tỉnh vùng nông thôn còn gặp nhiều khó khăn và Chính phủ phải áp dụng giải pháp “tình thế” là triển khai từng bước, trước hết ở Viêng Chăn, sau đó tới các tỉnh lớn khác rồi mới áp dụng đồng loạt trong cả nước. Dù như vậy nhưng người dân Viêng Chăn vẫn hết sức đồng thuận với Chính phủ và ý thức chấp hành Luật Giao thông nói chung và đội MBH nói riêng rất cao. Họ chấp hành tự nguyện và không hề đối phó với CSGT.

Dẫn ra thực tế ở hai nước có thể gọi là “láng giềng” bởi cùng khu vực Đông Nam Á và có đại đa số người dân sử dụng xe máy tham gia giao thông để thấy những bất cập còn tồn tại và qua đó có thêm những bài học trong quá trình áp dụng vào thực tế ở nước ta.

Tuy vậy, để có thể triển khai hiệu quả và giải quyết được tất cả những tồn tại yếu kém về cả ý thức tự giác của người dân lẫn việc quản lý của Nhà nước đòi hỏi có sự quyết tâm, đồng thuận và gương mẫu của cả các cấp lãnh đạo từ cấp cao nhất và toàn thể người dân.

Để người dân tin tưởng, đồng thuận và tự giác chấp hành, trước hết những người đứng đầu phải nêu cao tinh thần gương mẫu, tự mình và người thân trong gia đình phải đội MBH khi đi xe máy. CSGT và các lực lượng chức năng xử phạt nghiêm minh, không vì những lý do cá nhân mà xử phạt người này, không phạt người kia, làm mạnh nơi này không làm ở nơi khác để tạo tâm lý có sự công bằng cho người dân. Sau cùng, mỗi người dân cũng phải tự giác chấp hành bởi đơn giản đó là quy định của Nhà nước và hơn nữa đó lại là một việc làm mang tính nhân văn- bảo đảm ATGT và tính mạng cho chính mình và xã hội.

Đức Thắng

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang