Chuyện xảy ra từ hơn 60 năm về trước nhưng chưa ai kể lại bởi vì cả 2 nhân vật chính đều đã qua đời. Nay nhờ Hội Khoa học Lịnh sử Việt Nam, nhờ gia đình cụ Đặng Phúc Thông và các nhân chứng còn sống tại Hà Nội cung cấp tài liệu, chúng tôi xin chuyển tới bạn đọc câu chuyện sau đây để tưởng nhớ Bác Hồ kính yêu đồng thời kỉ niệm 100 năm ngày sinh cụ Đặng Phúc Thông.
Một trong hai nhân vật của câu chuyện này là kỹ sư Đặng Phúc Thông - một nhà trí thức yêu nước - từng tốt nghiệp loại ưu 2 trường danh tiếng của nước Pháp là Đại học Mỏ - Địa chất (Grande Ecole dé Mine) và Đại học Cầu đường (Grande Ecole dé Pont et Chaussees) hồi đầu thập niên 30 của thế kỷ XX. Về nước, mặc dù nhà cầm quyền thực dân Pháp cai trị hồi ấy chủ động gợi ý với nhiều quyền lợi kèm theo nhưng ông đã cương quyết từ chối gia nhập “làng Tây”, sau đó bị “trừng phạt” bằng việc phải chuyển đi làm việc tại khu mỏ Phấn Mễ thuộc tỉnh Thái Nguyên.
Không chịu nổi thái độ trịch thượng của bọn công chức người Pháp, năm 1933 kỹ sư Đặng Phúc Thông xin chuyển sang làm việc ở Sở Hỏa xa Đông Dương tại Hà Nội, đến năm 1941 chuyển vào làm kỹ sư trưởng ở Sở Hỏa xa Quận 3, phụ trách tuyến đường sắt từ ga Diêu Trì (Bình Định) vào đến ga Tháp Chàm (Phan Rang), trụ sở tại Nha Trang. Ông được tiếp xúc, tham gia Cách mạng Tháng Tám năm 1945 rồi trở thành vị Thứ trưởng đầu tiên của Bộ Giao thông công chính trong Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Ngày 29 - 5- 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh cử phái đoàn Việt Nam trong đó cử ông Đặng Phúc Thông là thành viên, sang dự Hội nghị Fontainbleau tại Pháp... Ông đã được Cách mạng - mà trực tiếp là Chủ tịch Hồ Chí Minh - đánh giá cao. Cuộc toàn quốc kháng chiến bùng nổ đêm 19 - 12 - 1946. Hai ông bà Đặng Phúc Thông bị kẹt lại trong thành phố Hà Nội bị tạm chiếm trong hơn 8 tháng. Nhà cầm quyền thực dân Pháp hồi ấy đã ra sức dụ dỗ, mua chuộc nhưng ông đã dứt khoát cự tuyệt. Ông chủ động bắt liên lạc với các cán bộ Cách mạng hoạt động bí mật trong nội thành. Cuối cùng, hai ông bà đã được Cách mạng tổ chức đưa ra vùng tự do, lên chiến khu Việt Bắc vào cuối tháng 8 năm 1947.
Lên tới an toàn khu (ATK) Việt Bắc, được gặp lại Chủ tịch Hồ Chí Minh, kỹ sư Đặng Phúc Thông lại được giao nhiệm vụ tiếp tục làm Thứ trưởng Bộ Giao thông công chính.
Bác Hồ rất phấn khởi nói: "Chúng ta đều biết, chú Thông từ Thủ đô Hà Nội tạm bị chiếm về đến vùng căn cứ an toàn có thể xem như quân dân ta đã thắng to quân địch”. Đến đầu năm 1948, ông Đặng Phúc Thông được giao thêm nhiệm vụ kiêm Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Giao thông công chính. Chủ tịch Hồ Chí Minh không những quý trọng năng lực chuyên môn, phẩm chất yêu nước của nhà trí thức Cách mạng mà còn dành cho kỹ sư Đặng Phúc Thông tình cảm yêu thương đặc biệt.
Một trong rất nhiều trường hợp cụ thể là: Đầu năm 1948, nhân dịp Tết Nguyên đán, Bác Hồ đã tặng “chú Thông” chiếc áo len kèm theo trang giấy đề 4 câu thơ (Bác viết tay) như sau:
Tết nhất năm nay hoãn thịt xôi
Tết sau thắng lợi sẽ đền bồi
áo bạn biếu tôi, tôi biếu chú
Chú mang cho ấm, cũng như tôi.
4 - 2-1948
Hồ Chí Minh
Với tinh thần trách nhiệm cao, Thứ trưởng Đặng Phúc Thông luôn sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ giao phụ trách Liên khu 4 cách ATK hơn 500km. Đường sá xa xôi, hoàn cảnh đi lại khó khăn, vất vả, sức khỏe của ông sa sút rồi bị lâm bệnh nhưng ông vẫn gắng sức hoàn thành các công việc tại Liên khu 4.
Biết tin ông đau ốm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư vào nhắc nhở ông chú ý nghỉ ngơi, điều trị. Chính phủ cũng có chỉ thị cấp thuốc men, đường sữa bồi dưỡng cho ông. Nhưng do gắng sức trong thời gian dài, ông không chống chọi nổi với bệnh tật nên đã qua đời tại tỉnh Thanh Hóa, ngày 31 - 12 - 1951.
Tiếc thương ông, trong lá thư chia buồn với tang quyến, Bác Hồ đã tôn vinh ông là: "Một cán bộ cao cấp xuất sắc của Chính phủ, một chiến sĩ trung thành của dân tộc đồng thời là một người bạn tốt của tôi”.
Trường Giang Số lượt đọc:
201
-
Cập nhật lần cuối:
17/05/2008 02:25:27 PM | 