Đi theo hướng tập đoàn
Điều biết rõ mà ngành Đường sắt vẫn “bó tay” là nhu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách ngày càng tăng cao, đặc biệt là hai tuyến có lãi là tuyến Bắc - Nam và tuyến phía Tây nhưng ĐSVN đã không đáp ứng được nguyên do đã khai thác hết năng lực.
Mặt khác, công nghệ điều hành vận tải lạc hậu, năng suất thấp, chi phí cao là nguyên nhân của tình trạng hạn chế về năng lực vận tải đường sắt. Vì vậy, trong kế hoạch 2008, ngoài những chỉ tiêu truyền thống, lãnh đạo ĐSVN đã nhấn mạnh hai vấn đề được coi là nhiệm vụ tất yếu của ngành nhằm có sự thay đổi mạnh mẽ về chất trong chiến lược cạnh tranh sản xuất- kinh doanh: hoàn thiện tổ chức theo hướng tập đoàn và triển khai hệ thống hạ tầng hiện đại, đổi mới đầu máy, toa xe và nhất là xây dựng một dự án đường sắt cao tốc.
Về tổ chức, với Quyết định số 621/2007/QĐ-TTg mà Thủ tướng phê duyệt hồi giữa năm 2007, ĐSVN đã có cơ sở pháp lý quan trọng để thay đổi mô hình hoạt động theo hướng hiện đại và phù hợp hơn, giúp ĐSVN trở thành tập đoàn kinh tế mạnh, đa sở hữu, đa kinh doanh, có điều kiện cho việc phát triển hoạt động ở các doanh nghiệp thành viên quy mô cao hơn, sâu hơn và chú trọng hơn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Trong đó, vận tải đường sắt, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt giữ vai trò chủ lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và phấn đấu năm 2010 vận tải đường sắt chiếm 6- 8% về tấn/km hàng hóa và 10-12% về hành khách/km.
|
Ngành Đường sắt có nhiều lợi thế để thiết lập môi trường cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế. Có thể vận chuyển hành khách, hàng hóa với khối lượng lớn, tiêu hao nhiên liệu ít hơn các phương tiện đường bộ. Về mặt lý thuyết, đáng ra giá cước vận tải đường sắt phải rẻ hơn đường bộ, nhưng trên thực tế giá vận tải đường sắt đang cao hơn đường bộ là 1,3 đến 1,5 lần. |
Theo đánh giá, đây là giải pháp tuy chưa đủ nhưng hết sức cần thiết để phần nào khắc phục được tình trạng hạn chế về vốn đầu tư cho ngành thời gian qua khi chỉ bằng 4,1% so với toàn ngành GTVT và bằng 6,9% so với đường bộ. Với mô hình mới, ĐSVN dễ dàng hơn trong việc huy động các nguồn lực, đặc biệt từ các doanh nghiệp trong hệ thống cũng như chủ trương xã hội hóa đầu tư, tiến tới hiện thực hóa nhu cầu vốn hơn 3.000 tỷ đồng cho trang thiết bị phục vụ vận tải, 800 tỷ đồng cho khối công nghiệp, 8.000 tỷ đồng cho quản lý bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt.
Thiếu thể chế thu hút đầu tư
Luật Đường sắt ra đời đã tạo sự chuyển biến hết sức tích cực trong nhận thức của các đơn vị trong ngành về bảo đảm an toàn, cũng như tạo điều kiện thu hút các thành phần kinh tế khác tham gia đầu tư, xây dựng đường sắt. Đến nay đã có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia kinh doanh hoạt động vận tải đường sắt như Sai Gon Start, Tập đoàn Than khoáng sản, Ratransco... Những đơn vị này đã đấu thầu, thuê lại nhiều đoàn tàu hỏa để trực tiếp bán vé, kinh doanh, phục vụ hành khách đi lại. Điều này đã tạo ra sự cạnh tranh mới trong lĩnh vực phục vụ vận tải đường sắt.
Ngoài ra, một số tập đoàn lớn của Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, cũng đã đặt vấn đề với ngành đường sắt để tìm hiểu, nghiên cứu, đầu tư. Đơn cử như việc tìm hiểu để xây dựng tuyến đường sắt từ Bà Rịa - Vũng Tàu đi Đồng Nai để chuyên chở vận tải container. Nếu dự án thành công nó sẽ là tuyến đường đầu tiên do tư nhân bỏ tiền ra đầu tư xây dựng và sẽ góp phần giảm ùn tắc, cũng như phát triển kinh tế trên tuyến Quốc lộ 51.
Bên cạnh đó, một số đơn vị trong nước cũng đang nghiên cứu xây dựng các tuyến đường sắt nối từ ga Việt Trì đến cảng Thụy Vân để phục vụ chuyên chở container từ Phú Thọ về Hải Phòng. Đặc biệt, trong thời gian tới sẽ xuất hiện các cảng hàng hóa làm thủ tục hải quan tại chỗ, gọi là dịch vụ logistics từ kho đến kho, là một dịch vụ mới và hiện đại nhất hiện nay. Như vậy, sự phát triển về “lượng” tạo sức cạnh tranh để bắt buộc đường sắt phải nâng cao chất lượng hoạt động.
Mạng lưới ĐSVN chia thành 7 tuyến đường đơn với 2 tuyến chính là Bắc- Nam và Đông - Tây. Mật độ mạng lưới ĐSVN thấp, chỉ có 0,95km ĐS/100km2 và 25.000 dân/km2. Hiện nay, mới có 31/64 tỉnh thành có ĐS đi qua. Cơ sở hạ tầng và đầu máy toa xe nói chung còn nghèo nàn, lạc hậu.
Theo lộ trình quy hoạch tổng thể phát triển ngành GTVT ĐSVN đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2020, ĐSVN sẽ đáp ứng được 25-30% nhu cầu luân chuyển hàng hóa, 20-25% nhu cầu luân chuyển hành khách trên địa bàn cả nước và tối thiểu 20% nhu cầu giao thông đô thị ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Các công trình về cơ sở hạ tầng, đầu máy toa xe và trang thiết bị sẽ được hiện đại hóa để tăng tốc độ chạy tàu khách lên 120 km/h và tàu hàng lên 80 km/h.
Căn cứ vào lộ trình trên, ĐSVN đã đề ra một số tiêu chí để hoàn thành nâng cấp các tuyến đường sắt để đạt cấp kỹ thuật quốc gia và khu vực. Trong đó có việc xây dựng đường đôi và điện khí hóa một số tuyến như Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Vinh, Sài Gòn - Nha Trang, Hà Nội - Lào Cai. Làm mới tuyến Sài Gòn - Vũng Tàu, Sài Gòn - Lộc Ninh, Sài Gòn - Cần Thơ... tạo thành mạng đường sắt đồng bộ, hoàn chỉnh.
Đóng mới toa xe khách chất lượng cao, toa xe hàng, đoàn tàu tự hành để dùng trong nước và tiến tới xuất khẩu. Xây dựng được đội ngũ CBCNV có trình độ chuyên môn, chủ động cạnh tranh trên thương trường và hội nhập khu vực.
Sau gần 20 năm đổi mới, ĐSVN đang chuyển mạnh theo cơ chế thị trường, từng bước khẳng định thương hiệu ĐSVN trên thương trường. Tuy nhiên thực trạng cơ sở hạ tầng hiện nay còn yếu kém, chủ yếu vẫn là đường đơn, ray nhỏ, tải trọng và tốc độ chạy tàu thấp, đội ngũ CBCNV đông nhưng chưa mạnh đang là những khó khăn thách thức lớn đối với ĐSVN. Để chủ động cạnh tranh, hội nhập, ĐSVN còn rất nhiều việc phải làm.
Trước hết là việc mở rộng liên doanh liên kết với các thành phần kinh tế nhằm phát triển kinh doanh vận tải, chuẩn bị tốt nguồn nhân lực, tranh thủ thời cơ tiếp tục xây dựng ĐSVN phát triển bền vững. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay của ĐSVN là vốn đầu tư. Nếu một, hai năm tới ĐSVN được đầu tư lớn chắc chắn sẽ có bước tiến nhảy vọt, từng bước đáp ứng được yêu cầu đi lại của nhân dân.
Bài, ảnh: Thu Hương
Số lượt đọc:
375
-
Cập nhật lần cuối:
28/03/2008 08:52:11 AM 
Ý kiến của bạn: | 