Vào thời điểm giá dầu thô thế giới xuống ngưỡng thấp nhất trong vòng 8 tháng qua, lần đầu tiên sau nhiều năm bù lỗ cho nhiên liệu, liên Bộ Tài chính - Công thương đã quyết định thả giá xăng dầu theo cơ chế thị trường.
Ai bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng?
Từ 16/9/2008, doanh nghiệp được toàn quyền xây dựng phương án điều chỉnh giá bán xăng, dầu. Sau khi đăng ký với liên bộ 3 ngày, doanh nghiệp được quyền áp giá bán mới, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà cho biết tại cuộc họp mới đây về phương án điều hành giá các loại nhiên liệu. Theo ông Hà, việc kinh doanh xăng dầu thực hiện theo Nghị định 55 và Nghị định 75 của Chính phủ, sửa đổi bổ sung một số điểm Nghị định 170 về pháp lệnh điều hành giá. Theo đó, mặt hàng kinh doanh xăng dầu là mặt hàng Nhà nước quản lý, nên các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối phải có trách nhiệm đăng ký với cơ quan quản lý Nhà nước trong cả trường hợp tăng và giảm.
Tuy nhiên, giá xăng dầu thế giới liên tục lên xuống, vậy nếu doanh nghiệp không điều chỉnh kịp theo giá thế giới thì ai là người bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng? Thứ trưởng Trần Xuân Hà cho biết, một tổ giám sát liên Bộ đối với mặt hàng xăng dầu đã được thành lập để theo dõi việc điều chỉnh giá xăng dầu của doanh nghiệp theo quy định của Luật Thương mại. Đồng thời xem xét đề xuất, báo cáo liên Bộ về việc điều chỉnh giá bán theo Nghị định 55 của Chính phủ và các yêu cầu về bình ổn giá bán theo từng thời kỳ.
Tổ giám sát này cũng có nhiệm vụ tiếp nhận các phương án điều chỉnh giá bán mà các doanh nghiệp đăng ký trước 3 ngày (không kể ngày nghỉ, ngày lễ). Các thành viên của tổ sẽ nghiên cứu các yếu tố giá nhập khẩu, thuế, phí, lợi nhuận để tính toán mức giá cụ thể đến tay người tiêu dùng và thông báo kết luận cho doanh nghiệp một ngày trước khi áp giá mới. Nếu giá thị trường thế giới giảm mà doanh nghiệp không tự động đăng ký điều chỉnh giảm, liên Bộ có quyền thông báo yêu cầu các doanh nghiệp phải giảm giá.
Giải thích cho việc chỉ giảm giá dầu diesel ở mức 450 đồng/lít mà không giảm giá xăng dù giá thế giới đã giảm khoảng 40% trong thời gian qua, Bộ Tài chính cho rằng lộ trình điều chỉnh giá xăng đã được thông báo trước đó, sau khi tái áp thuế 5% để bù đắp khoản bù lỗ, giá dầu trong nước đã ở mặt bằng giá phù hợp với khu vực. Mức giá này đảm bảo góp phần chống đầu cơ, buôn lậu xăng dầu qua biên giới và ở mặt bằng giá như hiện nay, Chính phủ quyết định điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường với mức tăng giảm phù hợp với giá thế giới.
Những phản ứng từ cơ chế mới
Như vậy, sau một thời gian dài nhà nước liên tục phải bù lỗ giá xăng dầu trong nước thì đây là thời điểm được cho là phù hợp để trả xăng dầu về đúng giá trị thực của nó. Tuy nhiên, do kho dự trữ xăng dầu của các doanh nghiệp đầu mối có hạn nên không phải lúc nào giá thế giới giảm ta cũng mua được. Từ đó có tình trạng, giá thế giới giảm nhưng giá bán trong nước chưa giảm vì xăng đang bán ngày hôm nay đã được mua từ trước đó với giá cao hơn. Trên lý thuyết là tăng cùng tăng, giảm cùng giảm nhưng trên thực tế chắc chắn sẽ có tình trạng giá dầu thế giới giảm, người tiêu dùng trong nước vẫn phải trả tiền xăng giá cao. Ngay trong các nghị định và quyết định mới thì chế tài xử phạt với hành vi liên minh tăng giá hay quy định về thời gian cho mỗi lần điều chỉnh cũng không rõ ràng. Chính vì thế mà người tiêu dùng không thể biết khi dầu thế giới giảm trong thời gian bao lâu thì giá bán lẻ trong nước giảm và ngược lại.
Điều này sẽ gây khó khăn đặc biệt cho các doanh nghiệp vận tải, Chủ tịch hiệp hội vận tải đường bộ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết. “Bởi nếu giá liên tục biến động, doanh nghiệp vận tải nhất là vận tải taxi rất khó để liên tục tăng giảm giá cước. Bởi mỗi lần điều chỉnh, phải đăng ký lại đồng hồ tính cước, phương án giá... với chi phí mỗi xe khoảng hơn 200 ngàn đồng”, ông Hùng nói.
Bài học từ việc thả giá xăng dầu theo giá thế giới đối với xăng máy bay cũng rất cần được cân nhắc để rút kinh nghiệm. Khi Bộ Tài chính quyết định nếu giá dầu mua thực tế của đơn vị nhập khẩu dưới mức 106,4 USD/thùng sẽ bỏ phụ thu nhiên liệu thì các hãng hàng không cho rằng rất khó thực hiện. Sau đó các bên phải ngồi lại bàn bạc và tìm phương án tính trong vòng một tháng kể từ ngày giá dầu giảm dưới 106,4 USD/thùng, nếu giá trung bình giảm dưới mức này thì mới bỏ phụ thu.
Có phương án này, bởi lẽ dù nói là giá theo thị trường nhưng về bản chất người mua trong nước luôn phải trả giá xăng theo giá của công ty cung ứng chứ không phải giá niêm yết trên thị trường. Tổng Giám đốc hãng hàng không Jetstar Pacific Lương Hoài Nam cho biết: “ở nước ngoài, hãng hàng không trả cho công ty cung ứng trên cơ sở giá công bố của ngày nạp không quan tâm tới giá thực mua của công ty đó nhưng ở Việt Nam mua xăng dựa vào giá thực mua lô hàng của đơn vị cung ứng và các chi phí vận chuyển, bảo hiểm, hao hụt của lô hàng”.
Nam Anh Số lượt đọc:
477
-
Cập nhật lần cuối:
18/09/2008 04:32:37 PM | 