Vào thời điểm này, khi công tác tìm kiếm nạn nhân cuối cùng trong sự cố cầu Cần Thơ đi vào giai đoạn kết thì rất nhiều câu hỏi về trách nhiệm các bên liên quan đang được công luận đặt ra. Điều đáng tiếc là rất ít người quan tâm tới những câu hỏi mang tính mấu chốt trong việc phân xử trách nhiệm tại các dự án đấu thầu quốc tế: Đâu là cơ sở pháp lý cao nhất để xử lý trách nhiệm của các bên khi xảy ra sự cố hoặc các tranh chấp nảy sinh trong quá trình triển khai? Hợp đồng xây lắp tại gói thầu số 2 nơi xảy ra sự cố được quy định và được các bên liên quan thực hiện như thế nào?
Ngay sau khi sự cố cầu Cần Thơ xảy ra đã có một số người vội vàng trích dẫn Luật Xây dựng và Nghị định 16/2005/NĐ - CP, Nghị định 112/2006/NĐ - CP về quản lý dự án đầu tư để khẳng định rằng: Chủ đầu tư là người phải chịu trách nhiệm toàn diện, cao nhất về chất lượng công trình.
Tuy nhiên theo các chuyên gia có kinh nghiệm, việc giải quyết các vấn đề tại các dự án ODA nói chung, sự cố cầu Cần Thơ nói riêng cần phải tuân theo Nghị định 131/2006/NĐ - CP ngày 9/11/2006 ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức.
Tại điểm 5, điều 2, Các nguyên tắc cơ bản trong quản lý và sử dụng ODA của Nghị định 131/2006/NĐ - CP quy định rằng: “Trong trường hợp điều ước quốc tế về ODA mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với các quy định của pháp luật thì thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đó”. Điều này có nghĩa rằng, tại các dự án xây dựng hạ tầng sử dụng nguồn vốn ODA, các điều khoản, quy định được ghi trong hợp đồng xây lắp giữa chủ đầu tư và bên nhận thầu phải được tham chiếu và tuân thủ theo các điều ước hoặc thông lệ quốc tế mang tính chuẩn mực do Hiệp hội các kỹ sư quốc tế (FIDIC) ban hành.
Theo đó, FIDIC quy định: “Hợp đồng trong hoạt động xây dựng là hợp đồng dân sự và là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của các bên để thực hiện một, một số hay toàn bộ công việc trong hoạt động xây dựng. Hợp đồng xây dựng là văn bản pháp lý ràng buộc quyền và nghĩa vụ các bên tham gia hợp đồng. Các tranh chấp giữa các bên được giải quyết trên cơ sở hợp đồng đã ký kết có hiệu lực pháp luật”.
Trong hướng dẫn về việc xử lý những rủi ro trong quá trình triển khai gói thầu như: các vấn đề về chất lượng, sự cố... FIDIC khẳng định: “nhà thầu phải chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng công trình và các rủi ro xảy ra trong quá trình thực hiện”.
Được biết các quy định tại Thông tư số 06/2007/TT - BXD ngày 25/7/2007 hướng dẫn hợp đồng trong hoạt động xây dựng, vốn được các chuyên gia xây dựng đánh giá là cơ bản tiệm cận với thông lệ quốc tế đều có những điểm tương đồng so với các hướng dẫn của FIDIC.
Như vậy trong trường hợp sự cố cầu Cần Thơ, việc Bộ GTVT khẳng định: nhà thầu chính TKN phải chịu trách nhiệm cao nhất là hoàn toàn phù hợp với quy định trong nước và thông lệ quốc tế.
Được biết, Hợp đồng số 1959/PMUMT ngày 21/9/2004 giữa bên giao thầu và liên danh nhà thầu chính TKN quy định:
“Nhà thầu không được giao cho thầu phụ toàn bộ khối lượng công trình. Trừ khi có qui định khác trong hợp đồng. Nhà thầu không được giao cho thầu phụ bất cứ phần nào của công trình mà không có sự đồng ý của Tư vấn. Sự đồng ý của Tư vấn sẽ không miễn cho nhà thầu khỏi bất kỳ trách nhiệm pháp lý hoặc nghĩa vụ nào theo hợp đồng. Nhà thầu phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về hành động, sai lỗi và thiếu sót của bất kỳ nhà thầu phụ nào, của người đại diện, người phục vụ hoặc công nhân của nhà thầu phụ và hoàn toàn coi như đây là các hành động, lỗi và thiếu sót của nhà thầu, của người đại diện, người phục vụ hoặc công nhân của nhà thầu. Nhà thầu không cần có được sự đồng ý này của Tư vấn đối với: việc cung cấp nhân công; việc mua sắm các vật liệu theo các tiêu chuẩn qui định trong hợp đồng, hoặc việc cho thầu phụ bất kỳ một phần nào của các công trình mà tên của nhà thầu phụ để thực hiện phần công trình đó đã được ghi trong Hợp đồng”.
Về các hoạt động trên công trường và các biện pháp thi công, Hợp đồng quy định: “nhà thầu phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính đầy đủ, ổn định và an toàn của tất cả hoạt động ở trên công trường và các biện pháp thi công. Nhà thầu không phải chịu trách nhiệm (trừ khi được quy định rõ dưới đây hoặc được thỏa thuận khác đi) về phần thiết kế hoặc các tiêu chuẩn của các công trình vĩnh cửu hoặc tạm thời mà không phải do nhà thầu lập. Trường hợp Hợp đồng đã qui định rõ ràng là một bộ phận nào đó của công trình vỉnh cữu sẽ do nhà thầu thiết kế thì nhà thầu phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về bộ phận công trình đó bất kể một sự chấp thuận nào của Tư vấn”.
Trường hợp xuất hiện tai nạn hoặc thương vong đối với công nhân cũng được quy định rất rõ trong Hợp đồng. Theo đó, chủ đầu tư không chịu trách nhiệm pháp lý đối với hoặc về tất cả các thiệt hại hoặc khoản đền bù thiệt hại phải trả cho công nhân hoặc người khác do nhà thầu hoặc nhà thầu phụ tuyển dụng, trừ những mất mát hoặc thương vong do các hành động hoặc lỗi của Chủ đầu tư. Nhà thầu phải đền bù hoặc bảo đảm cho Chủ đầu tư không phải chịu mọi thiệt hại và đền bù, trừ những gì mà Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm như đã nói ở trên và tất cả khiếu nại, kiện tụng, thiệt hại, chi phí, phụ phí và chi tiêu đối với hoặc liên quan đến thiệt hại và đền bù đó.
Chủ đầu tư sẽ không phải chịu trách nhiệm vào bất cứ lúc nào về mất mát hoặc hư hại đối với bất kỳ thiết bị, công trình tạm hoặc nguyên vật liệu của nhà thầu.
Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, những quy định liên quan đến thầu phụ và trách nhiệm các bên khi xảy ra sự cố đã được xác định rất rõ và đầy đủ trong hợp đồng và đây là văn bản pháp lý quan trọng nhất để xác định trách nhiệm, nghĩa vụ của những bên liên quan trong việc xử lý sự cố đáng tiếc tại cầu Cần Thơ vừa qua.
Anh Minh Số lượt đọc:
1100
-
Cập nhật lần cuối:
06/10/2007 02:14:19 PM | 