>>> Kỳ I
Như Báo GTVT số 79 đã đăng tin, việc Chính phủ ban hành Nghị định 99/NĐ - CP (NĐ 99) được coi là bước tiến dài trong quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Có rất nhiều đổi mới trong văn bản hướng dẫn Luật Xây dựng này liên quan đến việc xây dựng TMĐT; dự toán; định mức và giá; hợp đồng trong hoạt động xây dựng; thanh quyết toán vốn đầu tư; quản lý Nhà nước về chi phí đầu tư xây dựng công trình... theo hướng tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế và giá cả thị trường. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, do có "tham vọng" giải quyết quá nhiều vấn đề lớn nên dù có hiệu lực trong vài ngày tới nhưng NĐ 99 chắc chắn chưa thể sớm đi vào cuộc sống.
Điệp khúc chờ và... chờ
Theo điều 36, chương III, NĐ 99 về việc xử chuyển tiếp thì “Dự án đầu tư xây dựng công trình được phê duyệt trước ngày Nghị định này có hiệu lực nhưng chưa triển khai hoặc đang thực hiện thì thực hiện theo các quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng tại Nghị định 16/2005/NĐ - CP hoặc Nghị định 112/2006/NĐ - CP. Tuy nhiên theo các chuyên gia, ngay cả các dự án mới ra đời cũng chưa thể áp dụng ngay NĐ99 mặc dù rằng là khá ưu việt. Ngoài lý do NĐ99 có cách tiếp cận rất mới mẻ đòi hỏi các cơ quan QLNN cũng như đơn vị thi công có thời gian thích nghi thì rất nhiều vấn đề then chốt vẫn phải chờ những hướng dẫn cụ thể.
Đầu tiên là phải chờ Bộ Xây dựng - cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện QLNN về chi phí đầu tư XDCT ban hành hướng dẫn việc lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng bao gồm TMĐT, dự toán xây dựng công trình, định mức và giá xây dựng công trình, phương pháp đo bóc khối lượng công trình, phương pháp xác định đơn giá ca máy; chờ công bố định mức xây dựng, suất vốn đầu tư, chỉ số giá xây dựng, phương pháp xác định chỉ số giá xây dựng, độ dài thời gian xây dựng; hướng dẫn hợp đồng trong hoạt động xây dựng công trình.
Thứ hai là phải chờ Bộ Tài chính hướng dẫn việc thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình; hướng dẫn và ban hành chi phí bảo hiểm tư vấn, bảo hiểm công trình.
Thứ ba là chờ các Bộ, UBND cấp tỉnh căn cứ phương pháp lập định mức do Bộ Xây dựng hướng dẫn, tổ chức xây dựng và công bố các định mức xây dựng cho các công trình, công việc đặc thù; hướng dẫn việc lập và quản lý giá xây dựng trên địa bàn tỉnh; thành phố.
“Mặc dù mất khá nhiều thời gian chờ Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính hướng dẫn một loạt các vấn đề, trong đó có một số khái niệm hoàn toàn mới như chỉ số giá xây dựng; suất vốn đầu tư nhưng chắc chắn cũng không lâu hơn việc chờ các địa phương ban hành các bộ đơn giá, định mức. Kinh nghiệm của quá trình chờ đợi mòn mỏi các Sở Tài chính - vật giá ban hành định mức ca máy, đơn giá nhựa đường... cách đây chưa lâu khiến hầu hết các chủ đầu tư phải e ngại”, lãnh đạo một PMU trong ngành GTVT nhận định.
Tiệm cận gần hay tiệm cận xa?
Một trong những điểm nhấn quan trọng của NĐ99 chính là việc TMĐT, dự toán phải phản ánh chính xác giá trị thực đầu tư xây dựng công trình. Điều này có nghĩa là các định mức, đơn giá do Nhà nước ban hành phải tiệm cận tối đa các chi phí có thực do nhà thầu đã bỏ ra.
“Cần phải khẳng định rằng, thực hiện theo nguyên tắc trên là tuyệt đối đúng, song khi thực hiện sẽ gặp không ít khó khăn nhất là trong bối cảnh những điều được coi là “cởi mở” trong NĐ99 chưa chắc đã được các cơ quan tham gia thực hiện và giám sát công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng chia sẻ. Nếu không có quan điểm chung với một sự thống nhất cao trong một cách nhìn xuyên suốt, những “cởi mở” trong quá trình thực hiện sẽ bị ách tắc, thậm chí bị chặn đứng khi các công cụ thanh tra kiểm toán thực hiện khâu rà soát lại công tác nghiệm thu thanh toán của giai đoạn hoàn công”, một chuyên gia nhận định.
Điều này thể hiện rõ nhất ở việc lập và thẩm định đơn giá tạo nên dự toán công trình. Nếu phân cấp triệt để theo tinh thần NĐ 99 là trao quyền đó cho chủ đầu tư, sự việc sẽ diễn biến theo hướng khó kiểm soát khi các đơn vị được giao vốn làm chủ đầu tư tiến hành theo quan điểm riêng.
Chẳng hạn, cùng một loại hạng mục công trình có vị trí liền kề (có cùng một điều kiện thi công), nhưng do có nhiều phương pháp xác định khác nhau, nên các chủ đầu tư khác nhau có thể xác định và đưa ra đơn giá khác nhau. Trong trường hợp này, mục tiêu lớn nhất được đề ra là quản lý chi phí đầu tư xây dựng sẽ không thực hiện được. Sau khi công trình hoàn thành và bước vào giai đoạn hoàn công, việc xác định đúng sai, có thất thoát vốn đầu tư hay không sẽ rất khó. Bởi, cơ quan kiểm toán, thanh tra khó có quan điểm vừa trùng với chủ đầu tư này, lại vừa đúng với quan điểm của chủ đầu tư kia. Vì vậy, việc khiếu kiện giữa các đơn vị thực hiện dự án, hoặc khả năng cuối cùng là xuất toán những khoản chi tiêu của hạng mục nào đó là hoàn toàn có thể xảy ra.
Đó là chưa kể đến tình trạng, để giữ an toàn cho mình, với sự cho phép khá linh động trong việc xây dựng đơn giá tại NĐ99, nhiều chủ đầu tư sẽ lựa chọn sự “tiệm cận” theo quan điểm khá bảo thủ của các cơ quan thanh tra, kiểm toán thay vì tiệm cận theo hướng thị trường - một cách tiếp cận hoàn toàn bất lợi cho các đơn vị thi công.
Anh Minh Số lượt đọc:
6743
-
Cập nhật lần cuối:
31/07/2007 04:17:07 PM 
Ý kiến của bạn: | 