Nhiều lợi ích vẫn hiếm nhà đầu tư

Mặc dù được Chính phủ khuyến khích và coi đây là xu thế cần phát triển nhiều trong tương lai, đặc biệt trong thời điểm hiện tại, Việt Nam đang rất cần vốn để xây dựng mạng lưới đường cao tốc huyết mạch, nhưng các dự án thuộc hình thức BT (Xây dựng- Chuyển giao) vẫn chỉ có một số rất ít các doanh nghiệp được coi là có “máu mặt” tham gia…

Điểm mặt dự án BT

Khuyến khích các nhà đầu tư ngoài quốc doanh đầu tư vào giao thông là một xu hướng được Chính phủ rất quan tâm trong thời gian qua để có thêm nhiều nguồn vốn phát triển giao thông. Mới đây nhất, vào cuối tháng 10/2008, tại cuộc họp lần thứ nhất Ban chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm ngành GTVT, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã đặc biệt lưu ý các cơ quan chức năng cần kêu gọi đầu tư từ các nhà đầu tư ngoài quốc doanh, thực hiện thí điểm các hình thức đầu tư mới như mô hình hợp tác Nhà nước-Tư nhân (PPP), đặc biệt là hình thức BT. Tuy nhiên, hiện nay hình thức BT này vẫn chưa thực sự được nhiều doanh nghiệp mặn mà và số dự án giao thông được đầu tư theo hình thức này vẫn chỉ đếm được trên đầu ngón tay.

Một trong những doanh nghiệp được coi là tiên phong và là tích cực nhất trong lĩnh vực này là Tập đoàn Nam Cường. Ngoài các dự án nhỏ triển khai tại một số địa phương như Hải Dương, Thái Bình,… gần đây Tập đoàn Nam Cường đã trở thành một trong những nhà đầu tư lớn nhất ở khu vực “Hà Nội mới” (Hà Tây cũ) thông qua các dự án BT trong lĩnh vực giao thông sử dụng phương thức đổi đất lấy hạ tầng. Đầu tiên là dự án đầu tư trên 736 tỷ đồng xây dựng tuyến đường trục phía Bắc Hà Đông nối đường Vành đai 4 với đường Lê Văn Lương kéo dài của “Hà Nội cũ”. Đổi lại, Nam Cường được giao khoảng 190 ha đất tại xã Dương Nội, TP Hà Đông, để xây dựng khu đô thị đồng bộ, gồm khu chung cư, biệt thự, khách sạn, văn phòng, bệnh viện quốc tế, chợ đầu mối. Tiếp sau đó là dự án được coi là siêu lớn vào thời điểm khởi công là Dự án tuyến đường trục kinh tế Bắc - Nam chạy qua 7 huyện của Hà Tây và kết thúc ở gần quốc lộ 1A. Dọc theo tuyến đường dài 63 km, mặt cắt rộng 42 m, trong đó có 22 km có mặt cắt rộng 150 m, sẽ hình thành một loạt các khu đô thị lớn như Quốc Oai, Chương Mỹ, Thạch Thất, Thạch Phúc rộng từ vài trăm đến hơn 1.100 ha, trong đó, có những dự án được giao cho Nam Cường phát triển để thu hồi 7.694 tỷ đồng đầu tư cho tuyến đường.

Một đơn vị khác cũng khá tích cực trong lĩnh vực này là Tổng công ty XDCTGT 5 (Cienco 5) với Dự án đường trục phía Nam (Hà Tây cũ) và các Khu đô thị hoàn vốn. Tổng chiều dài dự án là 41,5 km. Diện tích chiếm đất toàn tuyến khoảng 245,7ha. Mặt cắt ngang tuyến đường rộng 40m với 4 làn xe, tốc độ thiết kế 60km/h. Tổng mức đầu tư lên tới 5.156 tỷ đồng (chưa bao gồm lãi vay trong quá trình thực hiện Dự án).

Lợi ích nhiều, khó khăn không ít

Theo nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB ngành GTVT, đầu tư các dự án giao thông theo hình thức BT cả nhà nước, người dân và nhà đầu tư đều đạt được rất nhiều lợi ích. Nhà nước không phải lo bỏ một số vốn rất lớn để đầu tư mà vẫn có những tuyến đường đẹp, chất lượng và có thể dành vốn để đầu tư các lĩnh vực an sinh, xã hội khác. Đơn cử như với Dự án đường trục phía Bắc Hà Đông, nhà nước sẽ tiết kiệm được hơn 736 tỷ đồng, Dự án tuyến đường trục kinh tế Bắc - Nam là 7.694 tỷ đồng, còn Dự án đường trục phía Nam là 5.156 tỷ đồng.

Tuyến đường đi qua, cùng với đó sẽ phát triển rất nhiều các dịch vụ an sinh xã hội do đó người dân cũng được hưởng lợi lớn. Các tuyến đường khác sẽ được giảm tải, góp phần giảm ùn tắc giao thông. Đơn cử như với Dự án đường trục phía Bắc Hà Đông, khi hoàn thành sẽ đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế - xã hội cho các vùng phía Tây Hà Nội vốn chưa phát triển tương xứng với các vùng khác. Ngoài ra, dự án còn góp phần giảm ùn tắc giao thông cho tuyến đường Nguyễn Trãi- Hà Đông vốn đang quá tải và ùn tắc nghiêm trọng khi Hà Tây sáp nhập vào Hà Nôi.

Các nhà đầu tư khi bỏ vốn vào các dự án giao thông theo phương thức BT ngoài việc phục vụ cho chiến lược kinh doanh của mình còn được sử dụng quỹ đất để xây dựng các khu đô thị xung quanh và có thể khai thác, kinh doanh lâu dài trong nhiều năm. Với Dự án tuyến đường trục kinh tế Bắc - Nam diện tích nghiên cứu quy hoạch lên tới khoảng 10.000ha và diện tích khai thác quỹ đất đô thị khoảng 2.803ha. Còn Dự án đường trục phía Nam, Cienco 5 sẽ được khai thác 3 khu đô thị mới Thanh Hà A diện tích 195,51 ha, Thanh Hà B, diện tích 193,22 ha, Mỹ Hưng diện tích 182 ha. Tổng số tiền sử dụng đất để hoàn vốn cho dự án đường trục phía Nam tính theo hình thức hợp đồng BT lên tới 6.586 tỷ đồng.

Tuy nhiên, ngoài những lợi ích như vậy hiện nay đầu tư xây dựng giao thông theo hình thức BT còn gặp không ít khó khăn. Trước hết là với những số vốn quá lớn, không dễ để một doanh nghiệp trong nước có thể thu xếp. Hơn nữa, đầu tư một số vốn rất lớn nhưng việc thu hồi vốn bằng khai thác các khu đô thị phải trong một thời gian dài, do đó sẽ có không ít rủi ro. Nếu xảy ra những biến động lớn về tài chính, lạm phát, lãi suất hay những cơ chế, giá cả về bất động sản thay đổi,… sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới việc thu hồi vốn sau này. Ngoài ra, hiện nay tâm lý người dân cũng có sự “phân biệt đối xử” giữa các dự án do nhà nước và dự án của doanh nghiệp đầu tư. Với nhiều dự án của nhà nước thì mặc dù công tác GPMB có gặp vướng mắc nhưng khó có thể so sánh về mức độ khó khăn của các dự án BT. Người dân ở nhiều địa phương biện ra đủ các lý do, thậm chí sẵn sàng chống đối không giao mặt bằng với lý do không phải dự án quốc gia nên rất khó để doanh nghiệp triển khai. Dự án ách tắc ngày nào là doanh nghiệp chịu thiệt ngày ấy, đặc biệt trong thời kỳ biến động giá rất lớn hiện nay. Với tất cả các lý do trên phần nào minh chứng cho việc mặc dù có nhiều lợi ích nhưng vẫn rất ít nhà đầu tư tham gia trong lĩnh vực BT xây dựng công trình giao thông.

Bài, ảnh: Đức Thắng

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

  Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang