Giải bài toán tắc mặt bằng tại các CTGT

Vướng mắc trong việc GPMB luôn là một trong những yếu tố gây cản trở lớn nhất tới các dự án giao thông trong những năm vừa qua. Mặc dù, Chính phủ, các cơ quan chức năng đã có nhiều văn bản chỉ đạo nhưng tình hình vẫn không được cải thiện đáng kể. Vậy căn nguyên của vấn đề nằm ở đâu? trách nhiệm chính thuộc về phía nào, Bộ chủ quản, chính quyền địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu hay ở người dân?... Đây thực sự là những câu hỏi rất cần có sự trả lời xác đáng, đặc biệt trong thời điểm rất nhiều dự án giao thông đang bị đình trệ.

Tại thời điểm hiện nay, có thể liệt kê hàng loạt các dự án lớn, trọng điểm đang bị vướng mắc GPMB nghiêm trọng như: Dự án đường vành đai III từ Mai Dịch đến Pháp Vân, theo kế hoạch của Bộ GTVT đưa ra để các cơ quan liên quan làm mốc triển khai thì việc hoàn tất GPMB phải được kết thúc vào tháng 5/2008 nhưng đến nay vẫn còn ách tắc ở rất nhiều điểm. Tại nút giao Mai Dịch hiện vẫn còn khoảng 150 hộ dân chưa được giải tỏa. Ngoài ra, hiện trên tuyến còn đến 1.400 ngôi mộ chưa được di dời. Hay như dự án cải tạo, nâng cấp QL 32 đoạn Cầu Diễn - Nhổn, dự kiến khởi công vào tháng 6/2008. Tuy nhiên, những vướng mắc xung quanh vấn đề GPMB nên phải dời ngày khởi công sớm nhất là tháng 9/2008. QL4B Lạng Sơn, Dự án cầu Thanh Trì và tuyến Nam vành đai III Hà Nội, QL32 Nhổn - Tây Sơn, Dự án khôi phục các cầu trên QL1A giai đoạn III vốn JBIC,… là những dự án cũng gặp phải cảnh đình trệ do chậm GPMB.

Để “gỡ” nút thắt mặt bằng tại các dự án giao thông, tháng 10/2007, Chính phủ đã ban hành Văn bản số 1665/TTg-CN tách hạng mục GPMB thành tiểu dự án và giao cho chính quyền địa phương phụ trách. Đối với những dự án trước khi Văn bản số 1665/TTg-CN có hiệu lực thì vẫn tiếp tục thực hiện theo các quy định trước đây. Có nghĩa là chủ đầu tư, Ban QLDA vẫn phải chịu trách nhiệm chính và phối hợp với chính quyền địa phương để giải quyết việc GPMB. Tại thời điểm hiện nay, rất nhiều dự án đang thực hiện theo cách này, chủ đầu tư, Ban QLDA phải “vật lộn” cùng chính quyền địa phương để giải quyết những tồn đọng mặt bằng như: Dự án đường vành đai 3 Hà Nội, đường dẫn cầu Thanh Trì, Láng - Hòa Lạc,… Tuy nhiên, ngay cả những dự án sau này, đã thực hiện theo Văn bản số 1665/TTg-CN, tách thành tiểu dự án giao cho chính quyền địa phương cũng vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Vậy căn nguyên của vấn đề nằm ở đâu?

Theo các chuyên gia ngành GTVT, sau gần một năm triển khai, thời điểm hiện tại vẫn có hai luồng ý kiến khác nhau xung quanh việc thực hiện Văn bản số 1665/TTg-CN. Luồng ý kiến thứ nhất cho rằng, giao toàn bộ việc GPMB cho chính quyền địa phương sẽ không thể hiệu quả bằng việc cả chủ đầu tư, Ban QLDA cùng phối hợp làm. Lý do bởi sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành văn bản cho phép tách GPMB thành dự án thành phần trong dự án đầu tư xây dựng công trình và giao cho địa phương tổ chức thực hiện dẫn đến việc các địa phương quy định giao cho chủ đầu tư tiểu dự án GPMB mỗi nơi mỗi khác, nơi giao cho huyện, nơi lại giao cho xã hoặc Sở GTVT hoặc tổ chức phát triển quỹ đất nên thiếu nhất quán. Thêm vào đó, hầu hết các địa phương không có bộ máy chuyên trách về GPMB nên khi triển khai rất lúng túng. Một số cán bộ làm công tác GPMB ở địa phương thiếu phẩm chất, tiêu cực dẫn đến mất lòng tin của dân, từ đó cản trở bàn giao thậm chí gây ách tắc trong việc thực hiện GPMB.

Luồng ý kiến thứ hai cho rằng việc giao công tác GPMB cho địa phương là hoàn toàn hợp lý. Mặt bằng là do chính quyền địa phương quản lý, do vậy tách hạng mục GPMB thành tiểu dự án, các địa phương sẽ chủ động và có trách nhiệm hơn. Tuy nhiên, hiện nay khi dự án được phê duyệt đầu tư mới có kinh phí GPMB, từ đó mới xây dựng tái định cư, do đó thời gian kéo dài, làm chậm tiến độ dự án. Khi chưa có các khu tái định cư thì việc thu hồi với các công trình nhà dân là không thể. Mặt khác, trong việc GPMB hiện nay còn rất nhiều hạng mục, công trình công cộng rất khó giải tỏa, do đó xuất hiện tình trạng “cha chung không ai khóc”.

Như vậy, cả việc thực hiện theo phương án cũ chủ đầu tư, Ban QLDA phối hợp với chính quyền địa phương và phương án mới giao cho chính quyền địa phương phụ trách cũng đều gặp rất nhiều khó khăn. Thời gian qua, trước những vướng mắc, bất cập trong việc thực hiện GPMB tại các dự án trong lĩnh vực giao thông, Bộ GTVT đã có Văn bản số 2131/BGTVT - CGĐ gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị giải quyết, tháo gỡ những điểm vướng mắc lớn về cơ chế GPMB. Theo đó, cả cơ chế chính sách trong xây dựng tái định cư, chính sách bồi thường công trình hạ tầng kỹ thuật, chi phí tổ chức thực hiện lẫn bộ máy tổ chức thực hiện GPMB của địa phương đều có rất nhiều điểm vướng mắc cần tháo gỡ.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia trong lĩnh vực XDCB ngành GTVT thì dù công tác GPMB được thực hiện theo phương án nào và có những văn bản chỉ đạo, tháo gỡ ra sao thì nếu các bên liên quan không tích cực triển khai thì GPMB vẫn luôn chỉ là nút thắt khó tháo. Trách nhiệm phải là yếu tố được đặt lên hàng đầu, đặc biệt là với chính quyền địa phương. Tuy nhiên, với bộ máy chưa chuyên nghiệp hiện nay thì việc tách GPMB thành tiểu dự án, giao cho chính quyền địa phương, nếu Bộ chủ quản, Ban QLDA không có sự phối hợp chặt chẽ thì rất khó thực hiện. Do vậy, để gỡ rối cho công tác GPMB, Bộ chủ quản, Ban QLDA cũng phải thể hiện rõ trách nhiệm của mình trong vấn đề này. Ngoài ra, nếu các Bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Tài chính, Tài nguyên và Môi trường,… không có những chính sách đền bù thỏa đáng và cơ chế hợp lý hơn thì việc GPMB rất khó có thể xuôi chèo, mát mái.

Bài, ảnh: Đức Thắng

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang