Điều chỉnh, bù trừ chênh lệch giá trong thời điểm hiện nay vẫn chỉ được coi là giải pháp tình thế cần thiết nhưng còn rất nhiều hệ lụy. Liệu các nhà thầu nói riêng và công tác XDCB nói chung của ngành GTVT có thể chủ động được trước sự biến đổi của thị trường và thoát ra khỏi cơn bĩ cực của trượt giá?
Mất khả năng kiểm soát tình hình
Tình hình biến động giá VLXD trong năm 2007, đặc biệt những tháng đầu năm 2008 đã làm cho các nhà thầu trong lĩnh vực XDCB mất khả năng kiểm soát tình hình và đối mặt với rất nhiều rủi ro. Con số thống kê diễn biến giá cả một số VLXD chính đã làm cho các nhà thầu chóng mặt, hầu hết dự án giao thông rơi vào cảnh đình trệ. Giá sắt thép tăng từ 8.500 đ/kg lên gần 13.000 đ/kg, thậm chí những tháng đầu năm 2008 tăng lên 16.000- 17.000 đ/kg. Xăng tăng từ hơn 10.000 đ/lít lên hiện nay hơn 15.000 đ/lít. Xi măng PC40 từ 490 đ/kg lên gần 10.000 đ/kg.
Tương tự như vậy là các loại vật liệu khác như nhựa đường, đá, cát,… đều tăng khoảng 50 đến 90%. Theo thống kê trên 18 dự án ODA lớn có tổng mức đầu tư khoảng 21.000 tỷ đồng thì chỉ trong 3 năm thực hiện đã tăng khoảng 40%. Mặc dù đối với các dự án ODA, lâu nay việc điều chỉnh giá hợp đồng thường được thực hiện bởi các công thức tính trượt giá, song kể từ khi giá VLXD tăng đột biến hoặc do khoảng cách cung cầu rất lớn dẫn đến không chỉ nhà thầu mà các chủ đầu tư cũng mất khả năng kiểm soát tình hình.
Rất nhiều dự án giao thông so với thời gian bắt đầu khởi công, giá VLXD đã tăng lên đến hơn 3 lần. Đơn cử như Dự án Xây dựng cầu Vĩnh Tuy. Khi mới khởi công vào năm 2002, giá sắt thép mới chỉ hơn 5.000 đ/kg, nhưng có thời điểm các nhà thầu phải mua tới 13- 17.000đ/kg. Xi măng hơn 400đ/kg nay đã lên hơn 900đ/kg. Chính vì vậy, dự án đã bị đình trệ trong nhiều năm. Dự kiến đến cuối tháng 6/2008 này chủ đầu tư và các nhà thầu mới có thể hợp long nhịp chính. Tuy nhiên một số trụ ở phía đầu cầu và các đường dẫn vẫn chưa thể hoàn thành.
Làm không biết mình được bao nhiêu
Đó là điều hết sức đáng buồn trong cơ chế thị trường nhưng lại là sự thật của hầu hết các nhà thầu xây dựng công trình giao thông trong tình cảnh hiện nay. Theo một lãnh đạo Cienco 1, thông thường kinh doanh người ta phải tính toán được mình làm vì cái gì, khả năng thu hồi vốn ra sao, lợi nhuận thu được bao nhiêu, nhưng hiện nay thật khó để tính toán điều đó. Làm mà không biết mình được bao nhiêu thì thật nguy hiểm. Trong bối cảnh VLXD không ổn định và tăng cao như hiện nay thì hầu hết các doanh nghiệp đều đứng trước nghịch cảnh càng làm càng lỗ, nhưng nếu không làm cũng chết và chết một cách nhanh hơn. Nếu tình hình không được cải thiện thì trong thời gian tới, khó có một doanh nghiệp nào có thể tồn tại và hoạt động bình thường trong lĩnh vực xây dựng công trình giao thông.
Thời gian vừa qua, Thông tư 09/2008/TT-BXD của Bộ Xây dựng và Văn bản 4199/BGTVT-CQLXD của Bộ GTVT về xử lý trượt giá và bù giá VLXD được đánh giá như một chiếc phao của các nhà thầu, tuy nhiên, việc điều chỉnh, bù trừ chênh lệch giá này vẫn chỉ bù đắp được phần nào chênh lệch giá và không thể kéo được các nhà thầu ra khỏi khó khăn.
Các nhà thầu hiện tại đang tập trung cùng với chủ đầu tư làm các thủ tục xác định phần trượt giá, trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhưng việc làm này không thể trong ngày một ngay hai và phải mất một thời gian nữa. Hơn nữa, thông báo giá VLXD của mỗi địa phương mỗi khác, thậm chí chênh nhau hàng chục phần trăm. Thông thường giá mua thực tế của các nhà thầu thường cao hơn rất nhiều giá thông báo. Đơn cử, tại nhiều địa phương hiện nay áp giá sắt thép khoảng 13.000 đ/kg.
Đây là giá mua trực tiếp tại công ty thép lớn. Nhưng rất ít nhà thầu có thể mua được giá này mà thường phải mua qua các đại lý, do vậy giá có thể đội lên tới 16- 17.000 đ/kg. Chắc chắn với giá này thì sẽ không được bù giá chênh lệch mà các nhà thầu sẽ phải tự gánh chịu. Với các loại VLXD khác cũng trong tình trạng tương tự.
Còn theo Nghị định 99 về Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình, Chính phủ đã giao ủy quyền cho các chủ đầu tư trực tiếp quyết định chi phí nhưng thực ra Nghị định 99 cũng không khẳng định được, vì theo đó chủ đầu tư chỉ có quyền giải quyết trong phạm vi tổng mức đã được duyệt, còn khi đã vượt qua khỏi tổng mức ấy thì phải làm lại hợp đồng, làm lại dự toán để trình các cấp có thẩm quyền quyết định.
Thủ tục đó còn rất dài. Cho nên mặc dù đã có các quy định, thông tư hướng dẫn nhưng tình trạng chung vẫn là “giậm chân tại chỗ” chứ chưa giải quyết đựơc vấn đề. Trong hoàn cảnh như hiện nay, để đưa các nhà thầu thoát ra được khó khăn và đẩy nhanh tiến độ giải ngân dự án thì không còn cách nào khác là phải hoàn thiện và hướng tới những giải pháp tổng thể, khả thi và an toàn, giải quyết tận gốc tình trạng trượt giá và biến động giá là điều hiết sức cần thiết.
Đức Thắng Số lượt đọc:
448
-
Cập nhật lần cuối:
24/06/2008 03:44:01 PM 
Ý kiến của bạn: | 