Bài 3: Vẫn còn nhiều hệ lụy...

Việc xử lý trượt giá và bù giá VLXD theo Thông tư 09/2008/TT-BXD và Văn bản 4199/BGTVT-CQLXD được đánh giá như một chiếc phao để kéo các nhà thầu trong cơn lũ giá. Tuy nhiên, theo rất nhiều chuyên gia, việc điều chỉnh, bù trừ chênh lệch giá này vẫn chỉ được coi là giải pháp tình thế và không phải không còn những hệ lụy…

Không mang tính lâu dài

Những diễn biến theo chiều hướng tăng của giá VLXD từ những tháng cuối năm 2007 và đặc biệt đầu năm 2008 vừa qua đã và đang đặt ra cho các nhà thầu nói chung và các nhà thầu trong lĩnh vực GTVT nói riêng trước thách thức rất lớn. Làm sao để tồn tại, sản xuất ổn định, có lãi và đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án XDCB? Liệu việc điều chỉnh, bù trừ chênh lệch giá có phải là cứu cánh, giúp các nhà thầu thoát khỏi “vận bĩ” và lớn mạnh?

Những câu hỏi đó không khó để có lời giải bởi các giải pháp bù giá VLXD mà Chính phủ và các cơ quan chức năng đưa ra gần như chỉ mang tính tình thế để đối phó với cơn lũ giá trong thời gian qua. Những giải pháp này chỉ có thể bớt khó khăn phần nào cho các doanh nghiệp và nhà thầu mà không thể giải quyết tận căn nguyên của vấn đề trượt giá và giúp các nhà thầu vững vàng, lớn mạnh.

Trong những năm vừa qua, để đối phó với sự tăng giá, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có nhiều văn bản để điều chỉnh giá nguyên, nhiên liệu và VLXD. Năm 2004, khi giá thép xây dựng tăng đột biến, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đã có Thông tư 02/2004/TT- BXD hướng dẫn, bổ sung chi phí xây dựng công trình giao thông. Đối phó với đợt biến động giá từ năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép áp dụng thí điểm công thức điều chỉnh giá với một số dự án ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Đến tháng 6/2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định 99/2007/NĐ- CP trong đó đã cho phép áp dụng hệ số trượt giá đối với tất cả các công trình xây dựng, dự toán khoản dự phòng do trượt giá trong tổng mức đầu tư và tăng thẩm quyền của chủ đầu tư trong việc phê duyệt dự toán công trình và trong việc lập, phê duyệt các định mức xây dựng trong trường hợp các định mức này chưa được công bố hoặc đã công bố nhưng chưa phù hợp. Trước tình hình biến động giá VLXD rất lớn trong những tháng đầu năm 2008, Thủ tướng Chính phủ lại liên tiếp ban hành hai Văn bản 164/TTg- CN và 546/TTg-KTN. Bộ Xây dựng cũng ban hành Thông tư 05/2008/TT- BXD và Thông tư 09/2008/TT- BXD hướng dẫn điều chỉnh một số nguyên, nhiên liệu, VLXD chủ yếu và hợp đồng xây dựng.

Nhiều hệ lụy

Những văn bản này cho thấy sự quan tâm của Chính phủ và các cơ quan chức năng trong việc xử lý trượt giá để giảm bớt khó khăn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, để áp dụng vào thực tiễn và đến được với các nhà thầu thì còn rất nhiều khó khăn, thậm chí là cả những hệ lụy khó lường. Trước hết, thông thường để một văn bản đi vào thực tiễn cũng phải mất một thời gian nhất định. Mặc dù Thông tư 09 của Bộ Xây dựng đã có hiệu lực được gần 2 tháng nhưng tiền bù chênh lệch giá cho các nhà thầu trong lĩnh vực giao thông hầu như vẫn chưa thể thành hiện thực.

Đầu tháng 6/2008 vừa qua, Bộ GTVT có Văn bản 4199 để hướng dẫn chi tiết xử lý chênh lệch giá theo Thông tư 09 trong các công trình XDCB của ngành GTVT, nhưng để các đơn vị chức năng và nhà thầu hoàn tất các thủ tục thì chắc chắn phải mất một vài tháng nữa. Trong khoảng thời gian dài như vậy, giá VLXD vẫn tiếp tục biến động. Do vậy, rất khó để định giá của từng loại VLXD để bù chênh lệch. Hơn nữa, trong khoảng thời gian chờ đợi đó, nhà thầu vẫn phải thi công, vẫn phải chịu lãi ngân hàng với lãi suất cao,… như vậy, việc bù chênh lệch giá cũng chẳng thấm tháp vào đâu.

Thứ hai, theo quy định của Thông tư 09 chỉ điều chỉnh 13 loại VLXD chủ yếu là: xăng, dầu, sắt thép các loại, nhựa đường, xi măng, cát, đá, sỏi, gạch, dây điện, cáp điện các loại, gỗ các loại, kính các loại. Đối với các loại nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu xây dựng khác cần điều chỉnh do biến động giá thì chủ đầu tư xác định và báo cáo Bộ trưởng, Chủ tịch UBND các tỉnh, Chủ tịch Tập đoàn kinh tế, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Nhà nước quyết định. Những loại vật liệu không được quy định cụ thể nên rất khó xác định. Hơn nữa, giá VLXD mỗi địa phương quy định một khác và hầu như chưa có sự thống nhất nên rất khó để xác định trượt giá và bù giá.

Thứ ba, việc bù chênh lệch giá hiện nay chủ đầu tư thường gắn vào với việc thực hiện tiến độ của dự án. Trong khi đó hầu hết các dự án hiện nay đều chậm so với kế hoạch. Nguyên nhân chính chủ yếu là do thiếu mặt bằng và trượt giá. Chậm tiến độ thì các nhà thầu sẽ khó được chủ đầu tư tạm ứng và bù chênh lệch trong khi những nguyên nhân trên không hẳn do các nhà thầu. Chậm nhận được tiền tạm ứng và bù giá thì nhà thầu sẽ không có vốn để thi công, từ đó tiến độ của dự án lại chậm. Đó thật sự là cái vòng luẩn quẩn.

Điểm nữa là việc bù giá được các cơ quan chức năng đánh giá là khả thi nhất hiện nay là áp vào hóa đơn đỏ thanh toán VLXD. Tuy nhiên, việc kiểm soát hóa đơn đỏ không phải việc đơn giản và rất dễ nảy sinh tiêu cực bởi tình trạng gian lận và mua bán hóa đơn trên thị trường. Khi có tiêu cực thì không chỉ nhà thầu phải chịu trách nhiệm mà còn liên đới đến rất nhiều bộ phận khác như chủ đầu tư và cả các cơ quan chủ quản.

Đức Thắng

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

  Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang