Gặp khó vì cơ chế...

Còn nhớ, từ năm 2004, trong một buổi họp tổng kết, lãnh đạo Bộ GTVT đã báo cáo Chính phủ là một số các doanh nghiệp XDCB của ngành đang đứng bên bờ vực thẳm. Nhưng cho đến thời điểm hiện nay, sau 4 năm vật lộn, tình hình còn trở nên trầm trọng hơn, theo đánh giá của các chuyên gia ngành GTVT thì nhiều doanh nghiệp trong ngành không còn đứng bên bờ vực nữa mà đã ở ngay dưới vực rồi. Một trong những lý do chính dẫn tới việc này chính là những bất cập trong cơ chế và thủ tục quá rườm rà trong đầu tư XBCB hiện nay...

Nhiều năm nay, 4 điểm bất cập nhất được coi như “tử huyệt” của công tác đầu tư XDCB trong ngành Giao thông là chậm giải phóng mặt bằng (GPMB), chậm xử lý bù giá vật liệu xây dựng, năng lực nhà thầu yếu và cơ chế, thủ tục rề rà. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia XDCB ngành GTVT thì những bất cập về cơ chế, thủ tục là một trong những nguyên nhân của hầu hết các nguyên nhân trên. GPMB chậm, xử lý trượt giá không thực hiện được cũng một phần xuất phát từ việc cơ chế, thủ tục quá phức tạp. Gần đây, tại các buổi làm việc với Đoàn giám sát của ủy ban Thường vụ Quốc hội về thực hiện chính sách, pháp luật trong đầu tư XDCB sử dụng vốn Nhà nước tại Bộ GTVT và một số đơn vị trực thuộc Bộ, rất nhiều ý kiến phản ánh về những bất cập của cơ chế, chính sách và thủ tục trong đầu tư XDCB ngành Giao thông đã được đề cập.

Nổi lên trong số đó là vấn đề tính định mức và đơn giá. Trước đây việc làm này có riêng một ủy ban Nhà nước phụ trách nhưng giờ chuyển cho Bộ Xây dựng. Nếu như ủy ban Nhà nước là một cơ quan độc lập thì nay Bộ Xây dựng và Bộ GTVT là hai cơ quan ngang hàng nhau. Bộ GTVT làm, Bộ Xây dựng tính định mức, đơn giá có thể tạo ra tâm lý về sự công tâm giữa các doanh nghiệp của Bộ Xây dựng và Bộ GTVT. Điều này rất dễ tạo ra sự ức chế cho các doanh nghiệp ngành GTVT. Đó là chưa kể tới việc giữa Bộ Xây dựng và Bộ GTVT có đặc thù khác nhau. Các công trình của Bộ Xây dựng thường chỉ là các công trình cố định, phạm vi hẹp như: khu đô thị, tòa nhà,… còn của Bộ GTVT là những cây cầu, tuyến đường có phạm vi trải dài hàng chục cây số và thuộc nhiều địa phương khác nhau. Việc tính định mức và đơn giá, kể cả GPMB, xử lý bù giá VLXD do trượt giá của các công trình này rõ ràng phức tạp hơn rất nhiều.

Có thể lấy ví dụ điển hình cho việc này như Thông tư 09/2008/BXD của Bộ Xây dựng về việc điều chỉnh giá nguyên liệu, nhiên liệu, VLXD và hợp đồng xây dựng. Thông tư quy định, trong trường hợp áp dụng phương pháp bù trừ trực tiếp mà phải sử dụng hóa đơn, chứng từ hợp lệ để lập dự toán bổ sung với khối lượng năm 2007, hoặc sử dụng báo giá của nhà sản xuất để lập dự toán bổ sung với khối lượng còn lại thì chủ đầu tư, căn cứ hóa đơn, chứng từ hợp lệ, hoặc báo giá của nhà sản xuất do nhà thầu cung cấp, có sự kiểm tra của tư vấn giám sát làm cơ sở lựa chọn giá hợp lý để điều chỉnh giá. Trường hợp cần thiết, chủ đầu tư, Ban QLDA có thể đề nghị liên Sở Tài chính - Xây dựng của địa phương nơi công trình đi qua xác nhận giá làm căn cứ điều chỉnh giá.

Tuy vậy, hiện nay cả việc dùng hóa đơn, chứng từ hợp lệ và thông báo giá của liên Sở Tài chính - Xây dựng đều rất khó thực hiện. Đặc biệt là trường hợp hóa đơn và chứng từ thì hiện nay chẳng một chủ đầu tư, Ban QLDA nào dám mạo hiểm chấp nhận. Lý do đơn giản là tình trạng hóa đơn đỏ và chứng từ giả trôi nổi ngoài thị trường không dễ có thể kiểm soát và kiểm chứng. Còn việc dùng thông báo giá của liên Sở Tài chính - Xây dựng cũng không hề dễ dàng vì từ trước tới nay chưa có một cơ quan nào có quy định cụ thể về thời gian ban hành thông báo giá. Hơn nữa, thông thường một tuyến đường trải dài ở nhiều địa phương nên việc thực hiện là rất khó khăn.

Điểm nữa là hiện nay một số quy định của Luật Đấu thầu cũng bộc lộ rất nhiều bất cập. Đơn cử như điều 30 quy định với các dự án trong nước, thời gian chuẩn bị đấu thầu là 15 ngày, còn các dự án nước ngoài là 30 ngày. Khoảng thời gian này là quá ngắn và ảnh hưởng rất nhiều tới việc tìm hiểu, nghiên cứu để đưa ra quyết định đấu thầu chính xác của nhà thầu về dự án, từ đó gây ra những quyết định đấu thầu sai lầm và ảnh hưởng tới sự sống còn của doanh nghiệp.

Điều 37 về xét duyệt trúng thầu cũng bộc lộ những điểm bất hợp lý. Hồ sơ thầu ngoài việc phải có điểm kỹ thuật cao nhất, nhưng lại không được cao hơn giá trần, giá sàn. Việc quy định giá trần, giá sàn hiện nay là rất bất hợp lý và hầu như không có trong luật đấu thầu quốc tế. Chính việc này dẫn tới tình trạng bỏ thầu giá thấp và ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng dự án. Điều này cũng tạo ra hiệu ứng không tốt cho các nhà thầu, nếu bỏ thầu giá cao thì không trúng, bỏ giá thấp thì lỗ, nhưng biết lỗ vẫn phải đua nhau bỏ thấp để trúng thầu, tạo công ăn việc làm cho công nhân. Tuy nhiên những biến động giá VLXD rất lớn trong thời gian vừa qua đã khiến các nhà thầu thấm thía việc bỏ giá thấp này. Trong những tháng đầu năm 2008, rất nhiều dự án của ngành GTVT không chọn được nhà thầu vì các nhà thầu không dám bỏ giá thấp, còn bỏ thầu cao hơn giá trần thì lại phạm quy và bị loại.

Hay như Điều 57 về việc điều chỉnh hợp đồng có quy định trường hợp giá nguyên vật liệu xây dựng do Nhà nước quản lý nếu thay đổi phải báo cáo người có thẩm quyền xử lý. Điều này cũng rất bất hợp lý bởi giá cả phải theo thị trường, biến động giá là chuyện rất bình thường, Nhà nước rất khó kiểm soát. Hồ sơ đấu thầu phải có công thức cụ thể, vì từ làm hồ sơ đến lúc khởi công giá VLXD đã rất khác nhau chứ chưa nói thời gian kéo dài.

Đức Thắng

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

  Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang