Chuyện về một cây cầu Hà Nội

Gần trọn cuộc đời làm cầu, làm đường, bỗng nhận ra mỗi cây cầu, mỗi con đường cũng có những số phận khác nhau. Cũng thai nghén, mang nặng đẻ đau, nhờ bàn tay bà đỡ mà bước vào cuộc đời. Cũng có 12 bà mụ trải qua bốn mùa xuân hạ thu đông, nắng mưa bão lũ mà hình thành tính cách mỗi công trình một kiểu. Khắc chăng là ở chỗ sau khi cất tiếng khóc chào đời chúng đã phải không quản ngày đêm mưa nắng mang vác những số phận, cuộc đời, làm nhân chứng lịch sử cho biết bao cuộc tao ngộ, chiến thắng vinh quang hay những cuộc tàn phá, biệt ly nao lòng.

Trong những cây cầu đã đi qua cuộc đời người làm cầu thì những chiếc cầu bắc qua sông Hồng luôn để lại những kỷ niệm, ấn tượng mạnh mẽ. Đó là hình ảnh chiếc cầu dầm thép Long Biên như hình tượng con rồng nhấp nhô uốn lượn trên cửa ngõ đất Thăng Long ngàn năm văn vật, đọng lại với những hình ảnh cờ hoa tưng bừng vui đón đoàn quân chiến thắng tiến vào giải phóng thủ đô năm 1954 hay những kỷ niệm khốc liệt của một thời đạn bom chống Mỹ để đến hôm nay vẫn còn mang trên mình những minh chứng thương tật nặng nề dù cho đã cố gắng hết sức mình để “thắng giặc Mỹ ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay” nhưng vẫn chưa dễ gì thực hiện.

Đến thời kỳ hòa bình kiến thiết đất nước, nhiều cây cầu lớn bắc qua sông Hồng đã ra đời với tốc độ chóng mặt. Riêng khu vực Thủ đô Hà Nội khoảng 20 năm qua đã xây dựng thêm được bốn chiếc cầu: Thăng Long, Chương Dương, Thanh Trì, Vĩnh Tuy và chỉ cuối năm nay thôi, sẽ khởi công xây dựng cầu Nhật Tân nối liền đường vành đai 2 với khu đô thị Bắc sông Hồng tương lai.

Có vẻ như những chiếc cầu này đều có chung số phận long đong, vất vả, trải qua nhiều đổi thay mới cất nổi tiếng cười chào đời. Cầu Thăng Long gắn với đường vành đai 3 và đường sắt vành đai Hà Nội chịu ảnh hưởng đổi thay nhất thời trong mối bang giao quốc gia nên đã phải thay từ bà đỡ Trung Quốc thành bà đỡ Liên Xô (cũ) mà nhờ đó các thành dàn thép dạng chữ Gie ()I() lằng nhằng đã được giản lược thành dạng tam giác như ngày nay. Cầu Chương Dương lúc đầu bà mụ định nặn cây “cầu treo mùa xuân” nhưng vừa khởi công xong, các bà sáng suốt bàn đi tính lại để cho ra đời chiếc cầu dàn thép “tự lực tự cường”, nhanh chóng cứu nguy cho nạn ùn tắc giao thông hàng ngày làm tắc nghẽn cửa ngõ phía Bắc Thủ đô. Nếu công bố con số thống kê mật độ xe cộ đi lại, đảm bảo rằng cho đến nay cầu Chương Dương cùng với cầu Sài Gòn vẫn là hai cây cầu có sứ mệnh mang vác nặng nề nhất nước ta.

Cây cầu ra đời và hình như để cảm tạ công lao của những người làm ra nó, nhiều số phận đã được đánh giá, ghi nhận. Làm xong cầu Thăng Long, đội ngũ hùng hậu những người thợ cầu Thăng Long được tôn vinh là “anh cả đỏ” trong ngành xây dựng, Ban nghiên cứu thiết kế Thăng Long trở thành tổ chức tiền thân của Công ty TVTK cầu lớn – hầm, đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới đất nước, Tổng Giám đốc Tổng Công ty cầu Thăng Long trở thành Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn LĐVN. Làm xong cầu Chương Dương, Công ty xây dựng cầu 12, cầu 14 nổi lên như những đơn vị tiêu biểu dũng cảm, sáng tạo, vượt khó khăn thử thách, xứng đáng với danh hiệu Đơn vị Anh hùng. Người ta nói không sai về sự kiện một ông Bộ trưởng và một ông Thứ trưởng của ngành GTVT lúc đó được bổ nhiệm cũng có phần gắn với những thành tích, công sức để hoàn thành cây cầu.

Những năm gần đây, những cây cầu mới xây xong có vẻ như đang quên sứ mệnh “chắp cánh” cho những bà đỡ của mình. Từ khi những chiếc cầu Tân Đệ, Yên Lệnh, Thanh Trì yên mình soi bóng dưới dòng sông chẳng thấy đơn vị nào được nổi lên như cồn, chẳng thấy bà đỡ nào được tôn vinh. Chỉ thấy khắp các Hội nghị bàn về vướng mắc, tháo gỡ trong xây dựng giao thông, vang lên điệp khúc “nhà thầu kiệt quệ”, “tư vấn yếu kém”, rồi những đòi hỏi quy định trách nhiệm, xử lý nghiêm khắc. Trong rợp cờ hoa của ngày hội ra đời một cây cầu, một con đường trong ánh mắt những người lính giao thông phong trần, quả cảm vẫn trào lên một cảm xúc nhớ về tất cả những nỗi nhọc nhằn, gian khó để có hôm nay. Niềm kiêu hãnh tràn đầy, song niềm vui còn đang bị để quên hay giấu kín ở đâu đó. Cũng phải thôi, bởi cây cầu ngày nay vật vã chào đời trong vô vàn gian khó, có được hình hài như đã định đã là điều kỳ diệu thì việc tạm quên những nỗi niềm, trăn trở âu cũng là lẽ bình thường.

Cầu Thanh Trì quê tôi là một trong những chiếc cầu bắc qua sông Hồng ở Thủ đô Hà Nội, nằm trên đường vành đai 3 đến dịp lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long là đã trải qua gần 10 năm xây dựng chắc sẽ hoàn thành. Cây cầu này có số phận khá đặc biệt và đến nay cũng đã trải qua nhiều sự kiện, đổi thay. Cầu nối đôi bờ sông Hồng, bên tả ngạn là xã Đông Dư – Gia Lâm, phía hữu ngạn là xã Thanh Trì - huyện Thanh Trì, nằm trên mảnh đất thuần nông đã bao đời yên ả, thanh bình.

Cây cầu chính – Gói thầu số 1 là gói thầu quan trọng nhất và quyết định thành công của toàn dự án đã ra đời đúng thời hạn với những sự kiện không thể nào quên. Một sự kiện nổi bật nhất là trong quá trình thi công và kiểm tra chất lượng cọc khoan nhồi bằng phương pháp siêu âm đã phát hiện được 153 cọc trên tổng số 584 cọc thi công xong đến ngày 25/11/2003 bị khuyết tật, chủ yếu là do bê tông dưới chân cọc không đảm bảo độ đồng nhất, nói theo cách dân dã là chân cọc bị “thối”.

Đây thực sự là cú sốc rất nặng, chưa từng có trong xây dựng cầu ở nước ta, đặc biệt lại xảy ra trên công trình trọng điểm cầu Thanh Trì do nhà thầu Nhật bản giàu kinh nghiệm thi công. Cảm giác lúc ấy là từ các nhà quản lý đến tư vấn, nhà thầu đều choáng váng. Mấy tháng trời, người ta cẩn thận bọc kín đầu những thanh cốt thép thò lên từ đầu các cọc bằng bao tải dứa để bảo vệ, chống han gỉ, chờ những cuộc thảo luận để tìm ra các giải pháp xử lý. Các báo cáo khẩn cấp đã được kịp thời gửi đến các cấp thẩm quyền và nhanh chóng nhận được sự chỉ đạo sâu sát. Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo: “Nhà thầu làm hỏng thì bỏ kinh phí khắc phục, làm lại, bảo đảm chất lượng đúng yêu cầu thiết kế”. Có thể nói, đây đích thực là một chỉ đạo ngắn gọn, rõ ràng. Không có gì là đao to búa lớn nhưng chẳng khác gì một mệnh lệnh vừa nghiêm khắc, vừa thấu tình đạt lý khiến cho các bên liên quan chỉ còn một cách duy nhất là nỗ lực hành động để khắc phục những sai sót nghiêm trọng do chính mình gây ra. Nhờ vậy, công việc khắc phục được thực hiện từ tháng 12 /2003 đến đầu tháng 6 năm 2004 đã hoàn thành.

Sau những sự kiện này, nhà thầu và các bên liên quan đã nỗ lực với cuộc chạy đua giành lại thời gian đã mất. Mọi cố gắng đã đem lại kết quả mong đợi: Gói thầu cầu chính đã hoàn thành vào tháng 11/2006 theo đúng kế hoạch hợp đồng. Ngày 2/2/2007, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng đã chủ trì lễ thông xe gói thầu số 1 cầu Thanh Trì trong không khí đón mừng xuân Kỷ Hợi sắp đến.

Thế là cầu chính đã thông, đôi bờ đã nối, đầu đã xuôi nhưng đuôi chưa lọt. Từ khi thông cầu đến giờ lượng xe qua cầu vẫn còn thưa thớt vì hai gói thầu đường dẫn hai đầu cầu vẫn còn dang dở. Xe qua cầu rồi vẫn phải lăn bánh trên đường nối tạm từ QL 5 (Sài Đồng) vào đầu cầu phía Bắc hoặc lại phải trần ai gian khổ với nạn ách tắc giao thông hàng ngày trên đường nối từ đầu cầu phía Nam ra nút Pháp Vân. Cây cầu chẳng khác gì đứa trẻ đầu thò ra rồi nhưng tay chân vẫn còn vướng mắc, ngọ nguậy trong bụng mẹ.

Nguyên nhân chính khiến cho có sự “lệch pha” về kế hoạch xây dựng giữa gói thầu cầu chính và hai gói thầu đường dẫn là do việc tổ chức đấu thầu không thành công của hai gói về đường, phải điều chỉnh hồ sơ mời thầu và sơ tuyển lại làm cho quá trình đấu thầu kéo dài hơn hai năm từ tháng 11/2002 đến tháng 3/2005 mới chọn được nhà thầu để chính thức thi công. Bắt tay vào việc thì các nhà thầu lại phải đánh vật với việc chờ đợi có mặt bằng bàn giao và tiếp theo là cơn bão lạm phát , biến động giá từ năm 2007 đến nay. Cuộc vật lộn cơ cực, cam go kéo các bên liên quan vào những nỗ lực nhiều khi vô vọng. Cảm tưởng như nếu văn hào Tây Ban Nha nổi tiếng Xecvantec sống lại nhất định sẽ mỉm cười theo dõi trận chiến giữa Hiệp sĩ Đông Ki Sốt hiện đại với những chiếc cối xay gió thời nay.

Cuối cùng thì cũng có một tuyên ngôn làm các bên nức lòng thở phào nhẹ nhõm. Ngày 06 tháng 7 năm 2008 được coi là một mốc son lịch sử đối với hai gói thầu đường dẫn cầu Thanh Trì: kể từ ngày này, những vướng mắc về mặt bằng cơ bản được coi là không còn nữa. Nhà thầu, Ban QLDA lại hăm hở bước vào trận chiến xin điều chỉnh, tính bù giá nguyên, nhiên, vật liệu biến động, rồi bàn mưu tính kế, sáng tạo luồn lách để sao cho có tiền tạm ứng, tạm thanh toán mà làm, mà đẩy nhanh tiến độ theo mục tiêu đề ra: Cuối năm 2008 cơ bản thông xe đường dẫn phía Bắc, hai đường gom phía Nam và tháng 6 năm 2009 cơ bản hoàn thành cả 3 gói thầu dự án cầu Thanh Trì.

“Hò hẹn mãi, cuối cùng Em cũng đến” – Cuối cùng thì người Hà Nội và đồng bào cả nước chắc chắn sẽ được đi qua và chiêm ngưỡng dự án cầu Thanh Trì hoàn chỉnh với tổng chiều dài 12,83km nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long vào năm 2010. Song, sẽ có rất nhiều người băn khoăn không hiểu vì sao khi nếu cứ ngồi trên xe chạy bon bon trên 4 làn cao tốc chính giữa từ Sài Đồng qua cầu lộng gió, không may ngủ quên mà đi thẳng nhất định sẽ lộn nhào xuống hồ Linh Đàm vì đến điểm giao lơ lửng trên không với QL 1A và đường sắt hiện tại đã là điểm cuối của dự án gồm 03 gói thầu vừa hoàn thành. Muốn đi tiếp, phải đợi một gói thầu nữa vừa chọn xong nhà thầu và dự án đường trên cao Mai Dịch – Pháp Vân mới được phê duyệt hồi đầu năm sẽ nối thông tuyến đường trên cao đến tận cầu vượt Mai Dịch trên đường vành đai 3. Các gói thầu và dự án này đều dùng vốn vay của JBIC và vốn đối ứng của Việt Nam. Khi thi công xong, công trình nhất định sẽ hoành tráng nhưng sẽ phải mất từ 3 đến 4 năm nữa. Nghĩ lại thấy thương cho số phận cây cầu, chân tay mình mẩy đầy đủ cả rồi, như chàng trai đến tuổi trưởng thành hàng ngày vẫn cứ phải cày sâu cuốc bẫm nhưng chưa thể dựng vợ gả chồng được vì còn phải chờ “cô bé nhà bên” đang mặc quần thủng đít chưa kịp lớn.

Khen chê gì thì cuối cùng dự án cũng sẽ xong. Cầu thông, đường thông, nút cũng sẽ thông. Cây cầu và dự án sẽ đúng với tầm vóc của chàng lực sĩ đầu thế kỷ 21 với nhiều cái nhất trong lĩnh vực xây dựng cầu đường ở Việt Nam cho đến nay: Là chiếc cầu BTDƯL đúc hẫng cân bằng dài nhất, rộng nhất, công nghệ đúc trên đà giáo đẩy thành công, tiên tiến nhất, xử lý sự cố nặng nề nhất trong thi công móng cọc khoan nhồi với kết quả đạt được tốt nhất trong thời gian ngắn nhất...

Dù cho ra đời trong nỗi nhọc nhằn, vất vả có nhiều sự cố nặng nề khiến các bà đỡ phải hao tâm tổn trí nhưng cầu Thanh Trì vẫn phải thực hiện sứ mệnh, bổn phận mang vác những số phận, cuộc đời ngay trong quá trình sinh nở. Nó chẳng có lỗi gì khi chưa kịp trả ơn, chắp cánh cho những bà đỡ tận tụy đêm ngày, thậm chí còn làm cho một số người bị tổn hại thanh danh bởi dù có là chàng lực sĩ, đến nay nó vẫn chưa được cuộc đời ghi nhận, vẫn phải mang tai tiếng một thời gian nữa vì sự chắp vá, đầu Ngô mình Sở, thiếu hoàn thiện của mình.

Mai này, nhất định cuộc đời sẽ đánh giá lại sự hiện diện, vai trò, vị trí của cầu Thanh Trì. Người ta sẽ khoác lên mặt cầu một chiếc áo bê tông nhựa màu đen thẫm với những đường sơn kẻ vạch trắng toát, vàng ươm. Người ta sẽ ốp mái taluy bằng những tấm bê tông hoa văn đầy ý nghĩa triết tự và trồng những bụi cây cắt tỉa gọn gàng xen lẫn những đám hoa bốn mùa đua nở đủ màu sắc rực rỡ. Dọc theo đường phố hai bên sẽ là những tòa nhà hiện đại phía trước là các vườn cây, quảng trường nhỏ làm dịu mát cả một không gian ngày đêm chuyển động không ngừng. Dưới ánh đèn đêm vàng ấm dịu dàng, người Hà Nội và đồng bào cả nước nhất định sẽ hài lòng, tự hào vì đứa con công trình cầu Thanh Trì - Chàng lực sĩ đầu thế kỷ 21 của đất nước chúng ta đang bước vào thời kỳ hội nhập.

Còn cây cầu vẫn nằm im, không trách móc, chẳng giận hờn, cũng không chờ đợi cái ngày vinh quang nhất định sẽ phải đến ấy. Nó còn đang ngày đêm miệt mài, mẫn cán và chịu đựng thực hiện sứ mệnh mà bởi vì sứ mệnh ấy nó đã được sinh ra đời.

Những lúc rảnh rỗi, có vẻ như trầm ngâm soi mình dưới bóng nước yên ả, thanh bình, nghĩ về số phận của mình và những nỗi niềm hạnh phúc, khổ đau đến với những người liên quan đến mình, sau một hơi thở dài cây cầu vẫn thấy bừng sáng lên trong từng khối bê tông, từng cân sắt thép mang trong mình một niềm hạnh phúc vô tận: được tồn tại trên đời và được gồng mình mang vác cuộc đời./.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

  Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang