Xiết chặt quản lý thuyền viên đang là vấn đề cấp thiết hiện nay khi chất lượng thuyền viên có chiều hướng đi xuống, đạo đức thuyền viên cũng dần xuống cấp. Và quan trọng hơn nữa, những thuyền viên không đạt chuẩn đạo đức này lại đang là "mục tiêu săn đuổi" của nhiều doanh nghiệp vận tải biển. Xung quanh những vấn đề này, Báo GTVT đã có buổi trao đổi với ông Vương Đình Lam - Cục trưởng Cục Hàng hải Việt Nam.
PV: Tình trạng thiếu hụt thuyền viên, đặc biệt là những thuyền viên có chất lượng cao hiện đang gây áp lực lớn lên chủ tàu. Nhiều thuyền viên dựa vào tình trạng này đã tự động chuyển công ty hoặc gây sức ép đòi thi lấy bằng giữ chức danh thuyền trưởng, máy trưởng trong lúc trình độ, năng lực kinh nghiệm còn yếu. Với tư cách là người đứng đầu cơ quan quản lý chuyên ngành Hàng hải, ông nghĩ gì về tình trạng này và theo ông, có cách nào để khắc phục?
Ông Vương Đình Lam:
Vài năm trở lại đây, đội tàu của chúng ta phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng. Đến nay chúng ta có hơn 1.150 tàu với hơn 500 tàu chạy viễn dương. Về số lượng thuyền viên, hiện tại, chúng ta có 1.170 thuyền trưởng (gấp 2,3 lần so với số tàu), đại phó 721 (gấp 1,4 lần so với số tàu), máy trưởng 1.038 (gấp 2,1 lần so với số tàu) và máy hai 608 (gấp 1,2 lần so với số tàu).
Như vậy sỹ quan quản lý boong gấp 1,9 lần số tàu, sỹ quan quản lý máy gấp 1,6 lần số tàu. Số lượng thuyền viên lại càng không thể thiếu. Đặc biệt hàng năm số thuyền viên mới bổ sung rất nhiều. Và việc giải quyết việc làm cho thuyền viên mới vào nghề vẫn là một vấn đề nan giải cho ngành hàng hải.
Việc sử dụng và bố trí thuyền viên là hoàn toàn do chủ tàu và các tổ chức quản lý thuyền viên thực hiện tuân theo các qui định của luật pháp Việt Nam và luật pháp của nước tàu mang cờ. Thuyền viên toàn quyền quyết định lựa chọn nơi mình làm việc và ngược lại chủ tàu cũng toàn quyền quyết định việc sử dụng, bố trí thuyền viên.
Tuy nhiên việc sử dụng, bố trí và chuyển đổi nơi công tác phải thực hiện theo đúng qui định của Luật Lao động. Công việc này cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành Hàng hải không có quyền can thiệp khi các đối tượng thuộc sự quản lý của mình đang hoạt động theo đúng luật. Việc lên hạng thuyền trưởng hay máy trưởng là do thuyền viên đề nghị sau khi đã đáp ứng được các qui định của STCW 78/95 nhưng phải được tổ chức quản lý thuyền viên phê chuẩn thì Cục Hàng hải mới được cấp giấy chứng nhận khả năng chuyên môn thuyền trưởng và máy trưởng cho thuyền viên.
PV: Nhiều ý kiến cho rằng việc quản lý thuyền viên của Cục Hàng hải hiện tại mới chỉ mang tính hành chính, chưa đi sâu, đi sát thực tế? Ông nghĩ thế nào về ý kiến này?
Ông Vương Đình Lam:
Thuyền viên là một loại hình lao động rất đặc thù. Thuyền viên làm việc cho chủ tàu Việt Nam, trên tàu Việt Nam hoặc tàu mang cờ nước ngoài nhưng lại nay đây mai đó trên thế giới do đó việc đề ra các qui định pháp luật để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ cho thuyền viên và chủ tàu là vấn đề rất quan trọng.
Trong những năm qua, Cục Hàng hải và Bộ GTVT đã hoàn thiện tương đối hoàn chỉnh các văn bản pháp luật liên quan đến thuyền viên. Tuy nhiên hiện nay theo mô hình tổ chức hành chính của ta thì vấn đề liên quan đến thuyền viên được nhiều cơ quan quản lý Nhà nước khác nhau cùng quản lý như Cục Quản lý lao động nước ngoài (Bộ Lao động thương binh xã hội), Bộ Y tế, Bộ GTVT... do đó đôi lúc chúng ta còn lúng túng trong cơ chế quản lý.
PV: Cục Hàng hải Việt Nam đã có chính sách đào tạo, huấn luyện thuyền viên như thế nào để đáp ứng nhu cầu? Khó khăn của Cục Hàng hải trong công tác đào tạo, huấn luyện thuyền viên?
Ông Vương Đình Lam:
Hiện tại, Việt Nam có 5 cơ sở đào tạo được Bô GTVT cho phép đào tạo thuyền viên theo chương trình được Bộ GTVT phê duyệt. Trong quá trình triển khai thực hiện Công ước STCW 78/95 và những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai các văn bản dưới luật, việc cập nhật sửa đổi bổ sung theo trình tự hành chính hiện nay còn nhiều cấp bậc do đó tính thời sự không được đáp ứng. Sẽ rất tốt nếu Bộ GTVT uỷ quyền nhiều hơn nữa cho các Cục chuyên ngành giải quyết các công việc thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của mình và mỗi lĩnh vực chỉ nên giao cho một cục chuyên ngành quản lý.
Do đặc thù nền kinh tế hiện tại của ta còn gặp nhiều khó khăn, do đó cơ sở vật chất của các cơ sở đào tạo còn yếu và thiếu. Đây cũng là một trong những điểm yếu cần được giải quyết trong lộ trình nâng cao chất lượng đào tạo.
PV: Ông nghĩ gì về việc xã hội hoá đào tạo thuyền viên?
Ông Vương Đình Lam:
Để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu nguồn nhân lực hàng hải và đáp ứng nhu cầu trong nước việc xã hội hóa đào tạo thuyền viên là một hướng đi mới có thể đem lại hiệu quả cao. Thuyền viên chúng ta nên đi theo hướng đào tạo nghề, đây là một lĩnh vực đòi hỏi phải thành thạo tay nghề, có kinh nghiệm và có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh.
Trong công ước STCW 78/95 đã đưa ra rất cụ thể về chương trình đào tạo và trang thiết bị để đào tạo. Như vậy việc xã hội hoá đào tạo là cần thiết nhằm giảm bớt gánh nặng cho ngân sách là một điều cần tính đến và cần có những bước đi thí điểm tạo bước đột phá.
PV: Theo ông, cần khoảng thời gian bao lâu nữa chúng ta mới huấn luyện đào tạo đủ thuyền viên phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu?
Ông Vương Đình Lam:
Hiện tại chúng ta không thiếu thuyền viên mà chúng ta thiếu thuyền viên có năng lực, kinh nghiệm có ý thức tổ chức kỷ luật. Chủ tàu nước ngoài đòi hỏi thuyền viên có chất lượng tương đối cao, trong khi đó những thuyền viên được đào tạo bài bản, có trình độ chuyên môn và khả năng ngoại ngữ thì lại không muốn đi làm thuê trên tàu biển nước ngoài do đó ở đây cung không gặp được cầu dẫn đến tình trạng thiếu ảo.
Hiện nay, thực trạng là các sinh viên tốt nghiệp đại học, được đào tạo bài bản thường sẽ không cống hiến làm việc trên tàu lâu dài, chỉ một thời gian ngắn sẽ chuyển lên làm việc trên bờ vì trên bờ có rất nhiều cơ hội dành cho họ với tính rủi ro nghề nghiệp thấp hơn nhiều so với nghề đi biển. Ngược lại những thuyền viên muốn làm việc gắn bó lâu dài với nghề đi biển thì lại gặp rất nhiều khó khăn khi bước vào nghề và thường họ không thể vượt qua được các kỳ thi đại học.
Đây có thể cũng là một vấn đề mấu chốt mà chúng ta cần phải nghĩ tới để giải quyết nguồn nhân lực hàng hải trong tương lai theo hướng phát triển bền vững. Theo dự kiến đến năm 2015 sẽ đáp ứng đủ thuyền viên để cung cấp cho thị trường trong nước và quốc tế.
PV: Xin cảm ơn ông.
Thanh Bình (thực hiện) Số lượt đọc:
286
-
Cập nhật lần cuối:
22/03/2008 01:27:19 PM 
Ý kiến của bạn: | 